Кога се купува стан, прво се гледа цената, потоа населбата, квадратурата, паркингот, а некаде меѓу нив секогаш се појавува уште едно прашање: на кој кат е? За дел од купувачите тоа е ситница, но за многумина токму катот може да биде причината еден стан да го разгледаат веднаш, а друг да го пречкртаат уште од огласот.
На македонскиот пазар интересот за станови и натаму е голем, особено во Скопје. Податоците за 2025 година покажуваат дека становите учествувале со 33 проценти во вкупниот број купопродажби на недвижности и со 48 проценти во нивната вкупна вредност. Меѓу најактивните скопски општини се Центар, Аеродром и Карпош.
Но, дури и кога купувачот ќе ја избере населбата и ќе го утврди буџетот, останува катот.
Искуството на агентите за недвижности покажува дека најлесно поминуваат становите на пониските и средните катови, особено во згради со четири, пет или шест ката. Вториот и третиот кат најчесто се сметаат за добра средина. Не сте веднаш до улицата, а повторно не зависите целосно од лифтот.
„Купувачите сакаат стан до кој лесно ќе стигнат и ако лифтот не работи, но истовремено не сакаат прозорците да им бидат буквално на ниво на улица“, објаснуваат познавачи на пазарот на недвижности.
Тука има и практична причина. Станот што се наоѓа меѓу други станови обично е подобро заштитен од надворешните температури. Под него има загреан простор, над него исто така. Во зима тоа може да значи полесно загревање, а во лето помала изложеност на директното сонце од покривот.
Приземјето, од друга страна, има своја публика, но и свои маани. Повозрасни граѓани, лица со потешкотии во движењето или семејства што не сакаат секојдневно да зависат од лифт понекогаш токму него го бараат.
Кај другите купувачи приказната е обратна.
Бучава од улица, помалку приватност, прашина, поголема изложеност на минувачи и страв од провала се причините поради кои дел од купувачите уште на почеток велат: само не приземје.
Слична резерва постои и кон последниот кат, особено кај постари згради. Купувачите најчесто прашуваат дали покривот е санаиран, дали некогаш прокиснувал, каква е изолацијата и колку се загрева станот во јули и август. Ако зградата нема лифт, интересот дополнително паѓа.
„На последен кат купувачот прво гледа во таванот, па дури потоа во дневната соба. Прашањето за покривот речиси секогаш е меѓу првите“, велат агенти за недвижности.
Кај новоградбите состојбата малку се менува. Добра изолација, нов покрив, квалитетен лифт и голема тераса можат последниот кат да го претворат од недостаток во предност. Особено ако станот има отворен поглед и нема зграда залепена до прозорецот.
Сепак, катот не ја одредува цената сам. Економистите и познавачите на пазарот посочуваат дека многу поголема тежина имаат локацијата, квадратурата, годината на градба, состојбата на станот, паркингот и квалитетот на зградата. Разликите меѓу скопските населби веќе се големи, а и во иста населба два навидум слични стана можат да имаат различна цена.
Се менува и начинот на кој граѓаните купуваат. Станот сè почесто не се гледа само како место за живеење, туку и како имот што еден ден треба лесно да се издаде или продаде.
„Денешниот купувач не размислува само каде ќе живее. Гледа и колку лесно подоцна ќе може да го продаде станот“, велат од една агенција за недвижности.
Токму затоа средните катови остануваат најбезбедната варијанта за најширок круг купувачи. Втор, трет, понекогаш четврти кат, зависно од зградата. Ниту премногу ниско, ниту премногу високо.
Златната средина, буквално.
Б.З.М.
