Кина сè повеќе го менува моделот на својата глобална индустриска експанзија. Наместо производите само да се извезуваат од Кина, кинеските компании сè почесто ги преместуваат производствените капацитети во други земји, особено во Европа и Источна Европа. Во овој процес, Балканот станува сè позначаен центар за кинески инвестиции и производство.
Експертите оценуваат дека новата стратегија на Пекинг може да се опише како премин од „Произведено во Кина“ кон „Произведено од Кина“ – односно производството се изнесува надвор од кинеските граници, додека компаниите остануваат под кинеска сопственост или контрола.
Кина веќе долго време е позната како „фабрика на светот“, што значително влијае врз конкурентноста и индустриското производство во голем број земји. Особено погодени се развиените економии, кои во последните години сè повеќе се обидуваат да најдат начин да ја ограничат кинеската експанзија, особено во стратешките и високотехнолошките индустрии.
Но, Европската Унија нема единствен став кон односите со Кина. Дел од европските економии се обидуваат да го ограничат продорот на кинеските компании, додека истовремено имаат силни трговски и индустриски врски со кинескиот пазар.
Автомобилската индустрија е еден од најочигледните примери. Европските производители се соочуваат со сè поголема конкуренција од кинеските производители на електрични автомобили, но во исто време европските компании зависат од извозот на возила и компоненти на кинескиот пазар.
Франција и Италија, каде што автомобилската индустрија има големо значење за економијата, се меѓу земјите кои заземаат построг став кон кинеските електрични автомобили. Европската Унија воведе дополнителни царини за кинеските електрични возила, што дополнително го зголеми притисокот врз кинеските производители.
Одговорот од Пекинг е сè поголемо изнесување на производството во странство. Наместо кинеските компании само да извезуваат готови производи во Европа, тие отвораат фабрики директно на европскиот континент и во неговото непосредно соседство.
Во таа стратегија, Балканот има посебно место.
Србија, Бугарија, Црна Гора и Босна и Херцеговина се меѓу земјите во регионот кои привлекуваат значителен дел од кинеските директни инвестиции во Европа. Кинески компании вложуваат во различни индустрии, од автомобилски компоненти и производство на батерии до обновливи извори на енергија и друга индустриска инфраструктура.
Особено брзо се развива автомобилскиот сектор. Кинеските компании вложуваат во производство на компоненти и делови за автомобилската индустрија, со што добиваат производствена база поблиску до европскиот пазар.
Еден од примерите е компанијата „Shanghai Aluminium Products“, која започна со работа со помала фабрика во Равадиново (Бугарија), а потоа најави проширување на капацитетот со инвестиција од 32 милиони евра. Компанијата е добавувач на производители како „Volvo“ и „Tesla“.
Трендот покажува дека кинеските компании не го гледаат Балканот само како мало регионално пазариште, туку како потенцијална производствена и логистичка база за пристап до поголемиот европски пазар.
Експертите оценуваат дека токму географската положба на Балканот, релативно пониските трошоци за производство и работната сила, како и близината до земјите од ЕУ, го прават регионот интересен за кинеските инвеститори.
Дополнителен мотив е можноста производите да се произведуваат во Европа или во земји што се тесно поврзани со европскиот пазар, наместо целосно да се произведуваат во Кина и потоа да се извезуваат во ЕУ.
Кинеските инвестиции во регионот не се ограничени само на автомобилската индустрија. Значаен интерес постои и за обновливите извори на енергија, батериите, инфраструктурата и други стратешки сектори.
Експертите сметаат дека економските односи меѓу Европа и Кина и понатаму ќе продолжат да се развиваат, и покрај политичките и трговските тензии.
За балканските земји, ваквиот тренд може да донесе нови инвестиции, работни места, трансфер на технологија и поголема индустриска активност. Но, истовремено, отвора и прашања за зависноста од странски капитал, контролата врз стратешките сектори и условите под кои се реализираат големите инвестиции.
Главната предност за земјите од регионот е што додадената вредност од производството реализирано на нивна територија останува дел од нивната економија. Оттука, експертите сметаат дека Балканот треба внимателно да ја искористи промената во стратегијата на кинеските компании и да обезбеди што поголем економски бенефит од нивното присуство.
Доколку овој тренд продолжи, Балканот би можел да стане една од клучните точки преку кои кинеската индустрија ќе се доближува до европскиот пазар – не само како извозник на кинески производи, туку и како база за нивно производство.
