Камионите од Западен Балкан би можеле масовно да застанат на границите кон Европската Унија од 14 септември, доколку до тогаш не биде најдено решение за проблемот со ограничувањето на престојот на професионалните возачи во Шенген-зоната.
Во најавената акција треба да учествуваат превозници од Србија, Македонија, Босна и Херцеговина и Црна Гора, а транспортните организации предупредуваат дека целосен прекин на товарниот сообраќај може да предизвика сериозни проблеми во снабдувањето и прекуграничниот транспорт.
Во Србија веќе е потврдена блокадата на граничните премини, додека превозниците од останатите земји од регионот најавуваат приклучување кон протестот. Главниот проблем е шенгенското правило според кое државјани на земји надвор од ЕУ можат да престојуваат во Шенген-зоната најмногу 90 дена во период од 180 дена.
За транспортните компании, ова правило е сериозен проблем бидејќи возачите во ЕУ не престојуваат туристички, туку поради работа. Тие поминуваат значителен дел од времето во земјите од Унијата, превезувајќи стока, а ограничувањето на престојот, според превозниците, практично им го отежнува нормалното извршување на работата.
Затоа бараат посебен режим за професионалните возачи, со кој нивниот работен престој би бил регулиран поинаку од престојот на туристите и другите краткорочни патници.
„Практично остануваме без возачи“
Претседателот на Здружението за меѓународен транспорт на Србија, Неѓо Мандиќ, изјави дека превозниците не сакаат да дојде до блокада, но дека ситуацијата станала толку сериозна што транспортните компании веќе се соочуваат со недостиг на возачи кои можат да влезат и да работат во Шенген-зоната.
Според него, во минатото понекогаш биле правени исклучоци, но контролите сега се многу построги. Возачите, како што тврди, не се пропуштаат ниту кога дозволениот престој го надминале само за еден ден.
„Практично остануваме без возачи и самите сме блокирани, бидејќи не можеме да работиме“, изјави Мандиќ.
Тој признава дека блокадата ќе биде финансиски удар и за самите превозници, но смета дека без силен притисок проблемот нема да биде решен доволно брзо.
Протести и во Скопје
Транспортните здруженија од Србија, Македонија, Босна и Херцеговина и Црна Гора уште на 31 август организираа протести пред претставништвата на Европската Унија во Белград, Сараево, Подгорица и Скопје.
Македонските превозници претходно предупредија дека доколку не биде најдено привремено решение, протестите од 14 септември би можеле да се преселат и на граничните премини.
Превозниците бараат Европската Унија да воспостави механизам со кој професионалните возачи би биле изземени од одредени ограничувања поврзани со системот за влез и излез во Шенген-зоната.
Може да се закочат и испораките
Евентуалниот целосен прекин на товарниот сообраќај нема да ги погоди само транспортните компании.
Под удар би можеле да се најдат производителите, трговците и сите компании кои зависат од редовен увоз и извоз на стока.
Подолги колони на границите би значеле доцнење на испораките, дополнителни трошоци за превозниците, проблеми во снабдувањето на компаниите и повисоки транспортни трошоци. Последиците би можеле да се почувствуваат и пошироко, преку регионалните синџири на снабдување и европските логистички текови.
Една од опциите за која се разговара е воведување посебен режим за професионалните возачи, со кој нивниот работен престој би се регулирал поинаку. Регионалните транспортни организации веќе побараа возачите да бидат изземени од одредени ограничувања поврзани со шенгенскиот систем.
Засега најавата од превозниците е јасна – ако до 14-ти септември не биде постигнат договор, камионите ќе застанат.
За транспортниот сектор тоа би бил последен обид со силен притисок врз европските институции да се најде решение за проблемот за кој превозниците велат дека директно го загрозува нивното работење.
За граѓаните и компаниите, пак, останува неизвесноста дали од 14-ти септември ќе започнат нови долги колони на граничните премини и сериозни застои во испораката на стока. Ако договор не биде постигнат до почетокот на протестот, 14-ти септември може да биде денот кога камионите од Западен Балкан масовно ќе застанат пред европските граници.
