Светските поморски власти предупредуваат дека појавата на „паралелни системи“ може да создаде двостепена структура во меѓународниот бродски сообраќај, со што се нарушуваат довербата и безбедноста на море.
Во заедничкото соопштение објавено во вторникот, Консултативната група за бродски сообраќај (CSG) – неформална соработка меѓу поморските власти на 18 поморски држави од целиот свет – истакнува дека повеќе од 80 отсто од светската трговија се одвива по море.
„Без поморска трговија, синџирите на снабдување би се распаднале, а светската економија каква што ја познаваме би запрела“, предупредува групата, пренесува „CNBC“.
Од Консултативната група велат дека поморските синџири на снабдување постојано се соочуваат со прекини, што создава несигурност и го зголемува притисокот врз ефикасноста на глобалната трговија.
Како примери ги наведуваат пандемијата, војната во Украина, сушата во Панамскиот Канал и конфликтот меѓу САД и Иран.
Конфликтот на Блискиот Исток годинава создаде сериозни проблеми за светскиот бродски сообраќај поради блокадите и борбите во и околу стратешки важниот Ормускиот теснец. Поради војната нагло пораснаа и цените на нафтата и други производи, меѓу кои и ѓубривата.
Групата во вторникот предупреди дека „дискриминаторските трговски мерки“ дополнително ги засилуваат последиците од случувањата што го погодуваат поморскиот транспорт.
„Глобалниот бродски сообраќај најдобро функционира кога правилата се јасни и исти насекаде во светот“, наведуваат од коалицијата.
Според нив, неизвесноста околу идниот пристап до пристаништата или поморските рути може сериозно да влијае врз долгорочното планирање на трговијата.
„Кога државите почнуваат да применуваат различни пристапи, регионалните иницијативи и застојот во мултилатералните процеси ја ослабуваат усогласеноста на системот“, се додава во соопштението.
„Расцепканоста на правилата директно води до расцепканост на пазарите, а на крајот и до повисоки трошоци за компаниите и потрошувачите“, предупредува групата.
Членови на „csg“ се поморските власти на Германија, Канада, Јапонија, Велика Британија, Данска и Јужна Кореја, како и на други држави.
Тие оценуваат дека геополитичкиот притисок врз бродскиот сообраќај „не е привремен потрес“, туку „сигнал за структурна промена во условите во кои функционира светската трговија“.
„Поморските рути сè повеќе стануваат инструменти за влијание и ризик“, велат од групата.
Според нив, суверенитетот, стабилноста и економскиот напредок зависат од партнерства, практична соработка и координација за зачувување на отворениот глобален трговски систем.
Дополнителен проблем е сè поголемиот број бродови кои учествуваат во операции за заобиколување на санкциите.
Станува збор за „нерегулирана тајна флота“ од стотици бродови кои работат надвор од вообичаените правила за осигурување, безбедност и транспарентност.
„Тоа создава паралелни системи во рамките на глобалниот поморски сообраќај, го зголемува ризикот и ги заобиколува еколошките и безбедносните стандарди, а истовремено ја нарушува довербата и предвидливоста на поморските пазари“, велат од коалицијата.
Според нив, резултатот е создавање „двостепен систем“ – едниот заснован на правила, а другиот на нетранспарентност. На крајот, предупредуваат, тоа го ослабува целиот систем.
Групата ги повика поморските држави активно да ги поддржуваат и почитуваат основните правила што го регулираат бродскиот сообраќај.
Во соопштението се наведува дека постојните меѓународни правила мора да се применуваат во сите јурисдикции, заедно со политичка поддршка за создавање и почитување на заеднички стандарди.
„Силната меѓународна соработка не го ограничува суверенитетот. Таа е предуслов за ефикасно управување во меѓусебно поврзан свет“, порачуваат од коалицијата.
„Продлабочувањето на расцепканоста ја поткопува глобалната поморска рамка заснована на правила и го зголемува ризикот од нарушувања на клучните поморски точки. Како што покажа затворањето на Ормускиот теснец, кога синџирите на снабдување се распаѓаат на делови, заедно со нив се распаѓа и светската економија“, се заклучува во соопштението.
