Алармот ѕвони во шест и пол. Брзо кафе, нешто на нога, па во автомобил, автобус или директно пред компјутер. Осум часа работа одамна не значат дека работниот ден завршува по осум часа. Телефонот ѕвони и попладне, пораките стигнуваат навечер, а многумина дома отвораат лаптоп „само уште половина час“. Половина час лесно станува два.
Таквото темпо сè почесто е секојдневие и во Македонија, особено кај луѓето што работат две работи, имаат приватен бизнис или едноставно се обидуваат да завршат повеќе работа со помалку луѓе.
Проблемот, велат лекарите, не е само во тоа колку часа човек работи, туку како изгледаат тие часови.
„Ако некој седи десет часа, не се движи, јаде еднаш во денот и спие пет часа, организмот многу брзо почнува да ја плаќа цената. Не мора веднаш да се појави сериозна болест. Најпрво доаѓаат заморот, раздразливоста, главоболките, болките во грбот, падот на концентрацијата“, објаснуваат лекари од примарната здравствена заштита.
Типична слика е канцелариски работник кој по три или четири часа сфаќа дека не станал од столчето. Кафето одамна е студено, шишето со вода речиси полно, а ручекот се одложува за „кога ќе завршам ова“.
И така до пет. Или до седум.
Специјалистите за медицина на трудот советуваат најмалку еднаш на секои 45 до 60 минути човек да стане, да прошета низ просторијата или барем неколку минути да ги раздвижи нозете и рамената.
„Не зборуваме за тренинг среде работен ден. Доволно е да станете, да отидете по вода, да се качите еден кат по скали или пет минути да прошетате. Телото не е направено десет часа да биде во иста положба“, посочуваат тие.
Посебна приказна е храната.
Лекарите забележуваат дека луѓето со долг работен ден најчесто прават две грешки. Или речиси ништо не јадат цел ден, па навечер се прејадуваат, или постојано грицкаат пецива, слатки и брза храна.
Подобар избор, велат нутриционистите, е едноставен оброк што може да се понесе од дома. Сендвич со квалитетни состојки, салата, јогурт, јајца, овошје, јаткасти плодови. Не мора секој ручек да изгледа како неделен ручек кај баба.
„Најважно е човек да не стигне дома во девет навечер цел ден практично гладен. Тогаш контролата исчезнува и најчесто се јаде многу повеќе отколку што му е потребно на организмот“, велат нутриционистите.
Водата исто така често се заборава. Неколку кафиња не се замена за течности, предупредуваат лекарите.
А кога ќе заврши работата, на ред доаѓа најголемиот проблем. Спиењето.
Многумина се обидуваат да „украдат“ уште малку време од ноќта. Серија, телефон, социјални мрежи, некоја последна работна порака. Полноќ одамна поминала, а алармот повторно е наместен за шест.
„Хроничниот недостаток на сон не може бесконечно да се надоместува со кафе. Концентрацијата паѓа, апетитот се менува, расте нервозата, а долгорочно се зголемуваат и здравствените ризици“, предупредуваат лекарите.
Не значи дека секој што работи долго мора два часа дневно да биде во фитнес-сала. За многумина тоа едноставно не е реално.
Триесет минути брзо одење, дел од патот до работа пеш, скали наместо лифт или вечерна прошетка низ маало се многу подобри од планот „од понеделник почнувам“, кој никогаш не почнува.
И уште нешто. Одморот не е само годишен одмор на море.
Десет минути без телефон. Ручек без гледање во мејлови. Половина час прошетка. Една вечер во која работата навистина завршува кога ќе се затвори лаптопот.
Малку звучи. Но за човек што работи од утро до мрак, понекогаш токму тие мали паузи се разликата меѓу напорен ден и организам што веќе почнува да вели: доста.
Б.З.М.
