Оглас има, плата има, работа има. Проблемот е што за дел од ИТ-позициите нема доволно луѓе што можат веднаш да седнат пред компјутер и да ја завршат работата. Македонските компании повторно ја засилуваат потрагата по програмери, системски инженери, ИТ-поддршка, специјалисти за податоци и други технолошки профили, а најискусните кандидати и натаму се најтешки за наоѓање.
Податоците од анализите на огласите за работа покажаа силен почеток на 2026 година. Бројот на компании кои барале ИТ-кадар во јануари бил речиси двојно поголем во однос на претходниот период, со раст од околу 96 проценти. Програмерите се нашле меѓу најбараните позиции на домашниот пазар.
И официјалната статистика покажува дека потреба има. Во секторот информации и комуникации во вториот квартал од 2025 година биле регистрирани 485 слободни работни места, при повеќе од 21.000 пополнети позиции. Стапката на слободни работни места во секторот изнесувала 2,23 проценти.
Но, бројките кажуваат само половина од приказната.
Најголемата битка се води за луѓето со искуство. Компанија може релативно лесно да добие десетици биографии за почетничка позиција, но кога ќе побара човек кој веќе водел проекти, познава неколку технологии и може веднаш да преземе одговорност, изборот нагло се стеснува.
„Компаниите се натпреваруваат за истите кадри“, оценуваат познавачи на домашниот ИТ-пазар.
Токму затоа платата повеќе не е единствениот мамец. Се нуди работа од дома, флексибилно работно време, дополнително здравствено осигурување, обуки, бонуси, приватни часови по странски јазици, па и целосно дистанцирана работа.
Причината е едноставна. Добриот програмер од Скопје, Битола или Тетово повеќе не мора да избира само меѓу фирмите во својот град. Може да живее во Македонија, а да работи за компанија од Германија, Холандија, Велика Британија или САД.
Тука домашните работодавачи ја губат старата предност.
„Не е проблем само да се најде човек, туку и да се задржи“, посочуваат аналитичари на пазарот на труд.
За почетниците, сепак, сликата не е толку розова. Времето кога беше доволно некој да заврши краток курс и веднаш да добие добро платена работа полека поминува. Компаниите стануваат повнимателни, а од кандидатите се бара практично знаење, портфолио, работа на конкретни проекти и способност брзо да учат.
Познавачите велат дека токму тука се создава најголемиот јаз. На пазарот има луѓе кои сакаат да влезат во ИТ-индустријата, но компаниите често бараат кадар кој веќе има искуство.
Паралелно со тоа се менуваат и самите професии. Повеќе не се бараат само класични програмери. Сè почесто во огласите се појавуваат специјалисти за облачни системи, сајбер-безбедност, DevOps, анализа на податоци, автоматизација и вештачка интелигенција.
Економистите укажуваат дека ова е сектор во кој Македонија има шанса да продава знаење наместо евтина работна сила. На една економска дебата беше посочено дека младите ИТ-стручњаци не треба да се гледаат како евтин кадар, туку како луѓе кои можат да создаваат производи и услуги со висока додадена вредност.
Тоа, сепак, бара повеќе од отворање уште една академија и печатење сертификати.
Фирмите бараат знаење што може да се употреби веднаш. Младите бараат плата и услови со кои нема да размислуваат за заминување. А странските компании се само еден клик подалеку.
Б.З.М.
