Излегува пред зграда, пали цигара, разменува два-три збора со колегата, ја гаси, се враќа до канцеларијата. Десетина минути. Ништо страшно. Но ако тоа се повтори три или четири пати во текот на денот, а потоа се помножи со дваесетина работни дена, сметката веќе изгледа поинаку.
Токму затоа старата расправија меѓу пушачите и непушачите периодично се враќа и во македонските фирми. Едните велат дека имаат право на кратка пауза. Другите прашуваат зошто тие што не пушат треба да седат на работното место додека колегите неколкупати дневно се симнуваат „само на една“.
А бројките се прилично едноставни.
За една цигара во просек се потребни околу шест минути. Три цигари во текот на работното време значат околу 18 минути дневно. За 20 работни дена тоа се шест часа. Ако на тоа се додаде времето потребно да се излезе од канцеларијата, да се стигне до местото каде што е дозволено пушење и повторно да се врати работникот, лесно се стигнува до околу седум часа месечно. Речиси цел работен ден.
Во поголемите компании токму тука најчесто почнува расправијата.
„Јас немам ништо против некој да пуши, ама ако тој излегува четири пати дневно по десет минути, тогаш и јас треба да имам право на тие четири паузи“, е аргументот што често може да се слушне меѓу непушачите.
Пушачите имаат свој одговор. Додека тие се надвор, велат, дел од колегите што остануваат во канцеларијата проверуваат социјални мрежи, пијат кафе, разговараат приватно или едноставно не работат. Со други зборови, физичкото присуство пред компјутер не значи автоматски и работа.
И економистите што се занимаваат со продуктивноста прават разлика меѓу часовите поминати на работното место и реално завршената работа.
„Работодавачот на крајот треба да го интересира резултатот. Ако некој ја завршува работата за шест часа, а друг седи осум часа и постојано доцни со обврските, бројот на паузи сам по себе не кажува многу“, посочуваат познавачи на организацијата на трудот.
Сепак, истражувањата покажуваат дека кај пушачите постои мерлив економски трошок. Во повеќе анализи сегашните пушачи имале повеќе отсуства од работа и поголема загуба на продуктивност во споредба со непушачите и поранешните пушачи. Во едно истражување, поранешните пушачи покажале подобрување кај седум од десет објективни показатели за продуктивност во однос на активните пушачи.
Друга анализа, спроведена меѓу вработени во повеќе земји, исто така утврдила поголема загуба на работна продуктивност кај активните пушачи, додека кај луѓето што престанале да пушат резултатите постепено се приближувале до оние кај непушачите.
Но тука работата станува малку покомплицирана.
Не секој пушач прави пет паузи дневно. Некој пуши само за време на официјалната пауза. Од друга страна, не секој непушач осум часа работи без прекин. Таков работник речиси и да нема.
„Помалку работат бавните, неефикасните и незаинтересираните. Тоа не мора да има никаква врска со цигарите“, гласи еден од аргументите што најчесто се повторува во оваа дебата.
Затоа дел од работодавачите проблемот го решаваат едноставно. Не воведуваат посебна „пушачка пауза“, туку определуваат кратки паузи што им следуваат на сите вработени. Кој сака нека пуши. Кој сака нека испие кафе, нека излезе на воздух или пет минути нека гледа во телефон.
Така барем исчезнува најголемата причина за нервоза меѓу колегите.
Зашто прашањето можеби и не е дали пушачите работат помалку, туку дали сите се мерат со ист аршин.
Б.З.М.
