Во рестораните недостигаат готвачи и келнери, на градилиштата мајстори и физички работници, а дел од производствените компании со месеци бараат луѓе за позиции што некогаш се пополнуваа за неколку дена. Македонскиот пазар на труд се менува пред очи. Додека домашните работници заминуваат на сезонска или постојана работа во странство, празните места сè почесто ги пополнуваат луѓе кои доаѓаат од Турција, Бангладеш, Непал, Индија и други земји.
Бројките веќе не се симболични. Во 2025 година биле издадени 8.509 позитивни мислења за работни дозволи за странски државјани, од кои дел се однесуваат и на управители, менаџери и други категории. Истата година 6.128 странски државјани добиле дозвола за привремен престој поради вработување. Станува збор за различни административни постапки, па затоа и бројките не се идентични.
Најмногу позитивни мислења за работа во 2025 година биле издадени за државјани на Турција, вкупно 2.815. Следуваат Бангладеш со 1.567, Непал со 1.089 и Индија со 1.079. За работници од Косово биле издадени уште 406 позитивни мислења.
Трендот е особено забележлив кај азиските земји. Кај Бангладеш, на пример, бројот на одобрени привремени престои поради работа пораснал од само 12 во 2023 година на 626 во 2025 година. Кај Непал растот е од 32 на 427 работници во истиот период.
Причината е прилично практична. Нема кој да работи.
Познавачите на пазарот на труд посочуваат дека најголем притисок има во градежништвото, угостителството, хотелиерството, транспортот и делови од производството. Домашните компании се натпреваруваат не само меѓу себе, туку и со работодавачите од Хрватска, Словенија, Германија и други европски земји.
Особено тешко е во летните месеци, кога дел од македонските келнери, готвачи и друг сезонски кадар заминуваат на Јадранот.
„Ако нашите готвачи одат во Хрватска, тогаш ние треба да донесеме готвачи од Непал“, велат претставници на работодавачите, опишувајќи ја ситуацијата со која се соочуваат угостителите.
Но, увозот на работна сила не значи дека секој работник може веднаш да го замени искусниот македонски мајстор. Во градежниот сектор особено се бараат квалификувани луѓе со долгогодишно искуство.
„Тие можат да работат обични работи како товарење, истоварање и други работи во нискоградбата“, оценуваат градежни познавачи за дел од новодојдените работници без доволно искуство.
За 2026 година државата повторно определи квота од вкупно 10.000 работни ангажмани за странци. Од нив, најголемиот дел се предвидени за редовно вработување, а помал дел за упатени и сезонски работници.
Економистите предупредуваат дека странските работници можат да ја пополнат моменталната празнина, но не можат сами да го решат проблемот со недостигот на кадар.
„Недостигот од работна сила не може да се реши само со увоз на странски работници“, е ставот што сè почесто се слуша од претставниците на работодавачите, кои проценуваат дека потребите на стопанството се веќе околу десетина илјади работници.
Во меѓувреме, сликата на терен се менува. Работник од Непал во хотел, човек од Бангладеш во кујна, турски работници на градилиште…
Пред неколку години тоа беше реткост. Сега веќе е дел од македонскиот пазар на труд.
Б.З.М.
