Купувате патики преку интернет, неколкупати ја проверувате цената, ја ставате страницата во омилени, но не нарачувате. Следниот ден ви се појавува попуст токму за таков производ. Неколку часа подоцна, слична понуда ве чека и на социјалните мрежи. Случајност? Сè поретко. Зад ваквите ситуации стои огромна количина податоци за нашето дигитално однесување, а бизнисот сè повеќе се обидува не само да ги собира, туку и да разбере што значат.
Токму тука се појавува поимот „Интернет на однесувањето“, познат како Internet of Behavior или IoB.
Технолошките аналитичари го опишуваат како „собирање и користење податоци за насочување на однесувањето“. Суштината е едноставна. Не е доволно компанијата да знае дека некој купил производ. Вредна станува информацијата што правел пред купувањето, колку долго размислувал, што пребарувал, од која локација пристапил, на што се задржал и што го натерало конечно да го стави производот во кошничка.
Во Македонија вакви податоци може да се собираат на многу места. Од интернет-продавници и мобилни апликации, преку картички за лојалност, до банкарски апликации, телекомуникациски услуги и платформи за достава.
Да речеме дека корисник редовно купува кафе во утринските часови, најчесто плаќа со картичка и реагира на попусти што ги добива преку мобилен телефон. За компанијата тие три информации одделно не значат многу. Споени заедно, веќе создаваат образец.
Тогаш почнува вистинската игра со податоците.
„IoB не се задржува само на анализирање на однесувањето, туку се обидува да утврди што може да влијае врз него“, посочуваат познавачи на дигиталниот маркетинг.
Компанијата, на пример, може да процени кога е најдобро да испрати понуда, каква цена најверојатно ќе привлече внимание или кој производ да му го покаже прв на купувачот.
За македонските компании ова може да има прилично практична примена.
Еден трговец може да забележи дека купувачите често разгледуваат одредена категорија производи, но се откажуваат непосредно пред плаќањето. Банка може да анализира на кој дел од постапката за онлајн-аплицирање клиентите најчесто се откажуваат. Туристичка агенција може да види кои дестинации привлекуваат внимание, колку долго корисниците ги разгледуваат понудите и во кој момент бараат дополнителни информации.
Со други зборови, компаниите повеќе не го гледаат само конечниот резултат. Го гледаат патот до него.
Економистите и аналитичарите за дигитален бизнис тука ја гледаат главната вредност.
„Колку подобро компанијата го разбира однесувањето на клиентот, толку попрецно може да ги приспособи производот, услугата и понудата“, е една од главните оценки во анализите на овој тренд.
Податоците може да покажат каде клиентите губат интерес, што ги нервира, што ги задржува и што ги убедува да купат.
Но, тука доаѓа и чувствителниот дел.
Во Македонија обработката на личните податоци е регулирана со Законот за заштита на личните податоци. Граѓаните имаат право да знаат кои нивни податоци се собираат, за која цел се обработуваат и колку долго се чуваат. Кај колачињата и сличните технологии за следење, правилата предвидуваат корисникот да биде јасно информиран, а во случаите кога е потребна согласност, таа мора да биде слободна, конкретна, информирана и недвосмислена.
Токму приватноста е најголемата граница на IoB.
Зашто едно е продавницата да забележи дека некој почесто купува во петок. Друго е компанијата да комбинира податоци за локација, навики, пребарувања, финансиско однесување и активности на повеќе платформи.
Технологијата веќе го овозможува тоа.
Прашањето за македонскиот бизнис затоа не е само кој располага со најмногу податоци. Многу поважно станува кој знае правилно да ги прочита, законски да ги користи и од нив да извлече корисна информација.
Зашто купувачот остава дигитални траги речиси на секој чекор.
А бизнисот, полека, учи да ги чита.
Б.З.М.
