Кога ќе останат неколку илјади евра настрана, прашањето веќе не е само како да се заштедат, туку и каде да се чуваат. На банкарска сметка, каде што парите се достапни речиси веднаш, или во злато, кое со векови има репутација на чувар на вредноста? Одговорот не е толку едноставен како што звучи. И едната и другата опција имаат свои предности, но и слабости што лесно се забораваат кога цените растат, а секој бара начин да го заштити она што го заработил.
Најголемата предност на штедната сметка е едноставна. Знаете колку пари имате и можете релативно брзо да стигнете до нив. Кај орочените депозити постои и камата, па вложената сума постепено расте.
Но, тука се појавува инфлацијата.
Ако каматата на заштедата е пониска од растот на цените, бројката на сметката може да биде поголема, а со тие пари реално да се купува помалку. Токму поради тоа економистите при оценување на штедењето не гледаат само колкава е каматата, туку и колкава е реалната заработка откако ќе се земе предвид инфлацијата.
„Не е доволно состојбата на сметката да расте. Важно е дали расте и куповната моќ на тие пари“, е суштината на предупредувањето што редовно го истакнуваат финансиските аналитичари кога се споредуваат различни облици на штедење.
Златото функционира поинаку. Нема камата, нема месечна исплата и никој не гарантира дека неговата цена следната година ќе биде повисока. Добивката зависи пред сè од тоа по која цена е купено и по која цена подоцна ќе биде продадено.
Меѓународните анализи за движењето на златото токму тоа го наведуваат како една од неговите главни слабости.
„Златото не обезбедува редовен приход“, се наведува во анализите на финансиските познавачи, за разлика од обврзниците, депозитите и други инструменти што можат да носат камата или друг тековен приход.
Од друга страна, златото нема издавач кој може да банкротира и токму затоа дел од инвеститорите го користат за распределување на ризикот. Неговата цена, сепак, знае силно да се движи. Поновите анализи предупредуваат дека златото не треба автоматски да се смета за сигурна заштита во секоја криза или при секој инфлациски удар. Неговото однесување зависи и од каматните стапки, доларот, очекувањата на инвеститорите и состојбата на финансиските пазари.
Тука е и практичната страна.
Човек што знае дека за шест месеци ќе му требаат парите за автомобил, реновирање или некој поголем трошок има сосема поинаква позиција од човек што сака да остави дел од имотот недопрен десет или дваесет години. Кај физичкото инвестициско злато треба да се мисли и на разликата меѓу куповната и продажната цена, сигурното чување и можноста златото да треба да се продаде токму во момент кога пазарната цена не е поволна.
Затоа економистите најчесто не го поставуваат прашањето како натпревар во кој мора да победи или банката или златото.
„Прво треба да се знае кога парите повторно ќе бидат потребни и колкав ризик може да поднесе штедачот“, е принципот на кој се темелат препораките за распределување на заштедата.
Парите што може да затребаат брзо обично бараат поголема ликвидност. Заштедата што е наменета за многу подолг период остава простор да се разгледуваат и други средства, меѓу нив и златото.
Со други зборови, не е исто да се чуваат пари за црни денови и да се гради капитал за следните две децении. Токму тука почнува вистинската разлика меѓу златната плочка во сефот и бројката што стои на банкарската сметка.
Б.З.М.
