Трговскиот конфликт меѓу САД и Канада влегува во нова и значително поостра фаза. Отава официјално најави дека од 8 септември ќе воведе дополнителни царини од 15, 25 и 50 проценти за широк спектар американски производи, како директен одговор на новите американски царини кон канадската стока.
Канадската влада не остава многу простор за дилема околу стратегијата. Пораката од Отава е дека американските мерки ќе бидат возвратени „долар за долар, стапка за стапка“, а новите царини ќе опфатат американски увоз во вредност од 27,6 милијарди канадски долари. Меѓу најпогодените сектори ќе бидат челикот, млечните производи, апаратите за домаќинство, земјоделската опрема, целулозата и хартијата и електрониката.
Потегот следува откако САД воведоа царина од 50 проценти на канадски производи во вредност од 27,6 милијарди канадски долари, со примена од 22 август. Преговорите меѓу двете земји не доведоа до договор, а канадската страна соопшти дека ги суспендирала разговорите откако оценила дека новите американски услови не се во нејзин интерес.
Според официјално објавената листа, канадските контрамерки нема да имаат единствена царинска стапка. Наместо тоа, стапките ќе се движат од 15 до 50 проценти, во зависност од производот, при што идејата е канадската страна да ја преслика американската стапка за соодветната категорија производи. Кај голем број производи од челик и алуминиум стапката ќе достигнува 50 проценти.
Зад процентите, сепак, се крие многу поголема економска приказна. САД и Канада имаат исклучително интегрирани економии и синџири на снабдување, што значи дека трговските бариери не остануваат изолирани само кај компанијата која директно го извезува производот. Поскапиот челик или алуминиум може да се прелее врз производствените трошоци, машините и градежништвото, а царините на храна, апарати и други производи на крајот можат да стигнат и до потрошувачките цени.
Токму тоа е најголемиот ризик кога две тесно поврзани економии влегуваат во циклус на царини и контрацарини. Формално, царината ја плаќа увозникот, но компаниите потоа одлучуваат колкав дел од дополнителниот трошок можат да го апсорбираат, а колкав ќе го пренесат понатаму преку повисоки цени. Колку подолго трае конфликтот, толку поголем станува притисокот врз маржите, инвестициите и потрошувачите.
Канада паралелно со контрацарините подготвува и пакет од 7,5 милијарди канадски долари за поддршка на работниците и компаниите погодени од американските мерки. Според Министерството за финансии на Канада, ова се надоврзува на речиси 25 милијарди канадски долари поддршка обезбедена од почетокот на американските царински мерки.
Оттука, конфликтот веќе не е само дипломатско надмудрување меѓу Вашингтон и Отава. Станува збор за реална економска пресметка во која компаниите од двете страни на границата треба повторно да ги пресметуваат трошоците, набавките и цените.
За Европа, па индиректно и за малите отворени економии како Македонија, ваквите судири се важни иако земјата не е директна страна во конфликтот. Ако големите економии продолжат да воведуваат трговски бариери, компаниите ги менуваат добавувачите и извозните пазари, се пренасочуваат трговските текови, а се менуваат и глобалните цени на суровините и индустриските производи. Тоа создава дополнителна неизвесност во светската трговија.
Канадската влада во своето соопштение наведува дека не го избрала овој трговски конфликт, но дека мора да обезбеди еднакви услови за домашните компании. Тоа во суштина ја покажува и новата реалност во односите меѓу двете соседни економии: наместо нов договор и намалување на бариерите, следниот чекор се повисоки царини.
Најважниот датум сега е 8 септември. Тогаш канадските контрамерки треба да стапат во сила, а вистинското прашање е дали тие ќе создадат простор за продолжување на преговорите – или ќе предизвикаат уште една американска реакција и дополнително продлабочување на трговската војна.
