Летувањето трае седум или десет дена. Кредитот, многу подолго. Токму тука се крие замката за дел од македонските граѓани кои, наместо цела година да тргаат пари настрана за одмор, во последен момент посегнуваат по кредитна картичка, дозволен минус или потрошувачки кредит. Морето ќе помине, фотографиите ќе останат, но заедно со нив и ратата што секој месец ќе стигнува за наплата.
Финансиските познавачи предупредуваат дека задолжувањето за одмор е една од оние одлуки што во моментот изгледаат лесно, а подоцна можат сериозно да го притиснат домашниот буџет.
„Проблемот не е во тоа што семејството сака да оди на море. Проблемот почнува кога за десет дена одмор ќе се троши приход што допрва треба да се заработува во следните месеци“, објаснуваат економистите.
Сликата е добро позната и во Македонија. Доаѓа јули или август, децата прашуваат кога ќе се оди на море, пријателите веќе објавуваат фотографии од Грција, Албанија или Црна Гора, а на сметката нема доволно пари. Тогаш почнува математиката. Малку од дозволениот минус, нешто на кредитна картичка, дел од платата, можеби и мал потрошувачки кредит.
Теоретски изгледа изводливо.
Но од септември почнува другиот дел од приказната. Стигнуваат сметките, трошоците за училиште, регистрација на автомобил, зимница, греење. А некаде меѓу нив стои и ратата за одморот што веќе одамна завршил.
Кога одморот се плаќа со месеци
Познавачите на личните финансии велат дека најголемата опасност е кога граѓаните не го гледаат кредитот како вистински трошок.
„Кога плаќате со готовина, физички гледате како парите исчезнуваат. Кај картичката тоа чувство е послабо. Купувате, плаќате ручек, лежалки, гориво, подароци, а вистинската сметка ја гледате подоцна“, велат финансиски советници.
Токму затоа тие советуваат пред заминување да се одреди точен износ што семејството може да го потроши.
Не колку би сакало. Колку навистина може.
За многу семејства најскапиот дел не е ни самото сместување. Кога ќе се соберат гориво, патарини, храна, излегувања, лежалки, кафе, сладолед за децата, паркинг и ситните трошоци што секојдневно се натрупуваат, првичната пресметка лесно се пробива.
Економистите велат дека токму летото е период кога финансиската дисциплина најлесно попушта.
„Човекот што дома внимателно ги плаќа сметките и пресметува колку му остануваат до плата не е секогаш истиот човек кога ќе стигне на одмор. Таму се опушта. Тоа е нормално. Затоа буџетот треба да се направи пред патувањето, а не на плажа“, посочуваат познавачите.
На одмор, велат тие, не треба секој ден да се седи со калкулатор во рака. Ако семејството мора да пресметува дали може да купи две кафиња или ручек за децата, тогаш проблемот најчесто започнал уште пред да тргне од дома.
Следното лето доаѓа побрзо од последната рата
Особено ризично е задолжувањето на подолг период. Ако одмор од една недела или десет дена се отплаќа една, две или повеќе години, следното лето може да пристигне додека семејството сè уште го плаќа претходното.
„Кој се задолжува за летување мора да знае дека можеби следниот одмор ќе го дочека со старата рата. Ако на тоа повторно додаде нов долг, лесно се создава круг од кој тешко се излегува“, предупредуваат финансиските познавачи.
Основната препорака е едноставна: буџетот треба да ја ограничува потрошувачката, наместо потрошувачката да го диктира задолжувањето.
Затоа економистите советуваат летувањето да се планира со месеци однапред. Дури и помала сума тргната настрана секој месец е подобра варијанта од одмор што ќе продолжи да се плаќа долго откако куферите ќе бидат вратени во плакар.
Морето е седум дена. Ратата не знае дека одморот завршил.
Б.З.М.
