Бербата на сливи на прв поглед изгледа како едноставна сезонска работа. Доаѓаш наутро, береш, ја земаш дневницата и си одиш дома. На терен, сепак, приказната е малку поинаква. Сонце, прашина, постојано наведнување, носење гајби и темпо што не смее многу да падне. За тие што можат да издржат, заработката во неколку недели од сезоната воопшто не е за потценување.
Во Македонија нема единствен ценовник колку треба да добие берач на сливи. Сумата се договара со овоштарот, а зависи од регионот, количината на родот, работното време, дали има обезбеден превоз и храна и, најважно, колку лесно сопственикот може да најде работници.
А работници има сè помалку.
На почетокот на актуелната сезона во 2026 година дневниците за сезонски работници во македонското земјоделство достигнуваат и до 2.500 денари за околу шест часа работа. Кај бербата на грозје се споменуваат околу 1.800 денари за берачи, додека физички потешките работи, како товарањето, се плаќаат и до 2.500 денари.
Тоа е добра ориентација и за овоштарите со сливи. Во зависност од договорот и условите, дневница од околу 2.000 до 2.500 денари веќе не се смета за нешто необично за сезонска берба. Ако работата е подолга, ако нема обезбеден оброк или ако газдата итно мора да го собере родот, сумата може да оди и повисоко.
Минатите сезони покажаа дека недостигот од работници ја крева цената на трудот. Во Преспа, на пример, за берба на јаболка се нудеа дневници од 2.000 до 2.500 денари, а дел од овоштарите обезбедуваа и храна и сместување.
Познавачите на земјоделството велат дека тука нема голема математика. Кога плодот ќе стаса, не може да чека две недели додека газдата најде поевтини работници. Или ќе се собере навреме или дел од родот ќе остане под дрвјата.
„Плаќаме од 300 до 350 денари од час, зависно од фазата на производството“, вели земјоделец кој ангажира сезонски работници, објаснувајќи колку поскапела работната рака во аграрот. Во дел од сезонските земјоделски работи заработката достигнува и околу 50 евра дневно.
Кај сливата дополнително е важно како се бере. Ако плодот оди за свежа продажба, работата мора да биде повнимателна. Сливата не смее да биде истолчена и нагмечена, а тоа го забавува берачот. Ако е наменета за преработка, работата може да оди побрзо. И тука почнува договарањето.
Некои газди плаќаат класична дневница. Други сакаат да врзат дел од заработката со количината, особено кога има голем род и краток рок за берба. За добар берач тоа може да биде подобра варијанта, но само ако овоштарникот е добро одржуван и сливите се лесно достапни.
Економистите посочуваат дека високата дневница не значи автоматски и висока заработка за производителот. Трудот е само еден од трошоците. Тука се горивото, заштитата, ѓубривото, амбалажата, транспортот и неизвесната откупна цена. Затоа секое зголемување на дневницата директно ја притиска сметката на овоштарот.
Македонското производство на сливи и натаму има место во организираниот откуп, а сливата беше вклучена и во државната програма за откуп и дистрибуција на домашно овошје од реколтата 2025 година.
За човек што бара неколкунеделна сезонска заработка, сепак, сметката е поедноставна. Ако најде овоштарник што плаќа околу 2.000 до 2.500 денари, има обезбеден превоз или оброк и може да го издржи темпото, берењето сливи може да донесе пристоен дневен приход.
Само што парите не паѓаат од дрвото. Сливите мора прво некој да ги набере.
Б.З.М.
