За голем дел од македонските семејства автомобилот одамна не е луксуз. Со него се оди на работа, се носат децата на училиште, се пазари, се патува за викенд и се оди на одмор. Но, кога Македонците пресметуваат колку ги чини автомобилот, најчесто ја гледаат само една ставка – горивото.
А токму тоа може да биде најголемата заблуда.
Автомобилот троши пари и кога стои паркиран пред зграда. Регистрација, осигурување, сервис, гуми, акумулатор, паркинг, технички преглед, ситни дефекти и амортизација се трошоци кои не исчезнуваат ако еден месец возиме помалку.
Во период кога цените на горивата повторно се високи, целата пресметка станува уште поинтересна. Според актуелните податоци на Регулаторната комисија за енергетика, Еуросупер БС-95 е 93 денари за литар, а дизелот 101,5 денари.
Само горивото може да „изеде“ една плата годишно
Да земеме едноставен пример. Семејство кое со автомобил поминува околу 12.000 километри годишно, односно просечно 1.000 километри месечно, со автомобил кој троши седум литри на 100 километри ќе потроши околу 840 литри гориво годишно.
При цена од 93 денари за литар бензин, тоа се околу 78.000 денари годишно само за гориво, односно околу 6.500 денари месечно.
Кај дизел автомобил со потрошувачка од шест литри, при сегашна цена од 101,5 денари за литар, годишниот трошок би бил околу 73.000 денари.
Но тука пресметката практично само започнува.
Регистрацијата е само еднаш годишно – но сервисот не прашува кога имате пари
Секој сопственик знае дека постои период во годината кога пристигнува регистрацијата. Потоа следуваат редовниот сервис, масло, филтри, сопирачки, гуми, акумулатор и неизбежните ситни поправки.
Еден месец автомобилот може да не побара ништо. Следниот може да се појави дефект кој одеднаш ќе однесе десетина или неколку десетици илјади денари.
Токму затоа трошокот за автомобил не треба да се гледа месец за месец, туку на годишно ниво.
Ако на горивото се додадат регистрација и осигурување, редовно одржување, сезонски гуми и нивна замена, паркинг, патарини и непланирани поправки, не е тешко вкупната сума за еден просечен автомобил да надмине 100.000 денари годишно.
Кај возачи кои поминуваат повеќе километри или имаат поскап автомобил, сумата може да биде значително поголема.
Најголемиот трошок е оној што речиси никој не го пресметува
Постои уште една ставка која ретко ја гледаме како сметка – падот на вредноста на автомобилот.
Ако денес купите автомобил за 15.000 евра, а по неколку години можете да го продадете за 10.000, разликата од 5.000 евра е реален трошок на сопственоста, иако никогаш не сте добиле фактура за него.
Колку е автомобилот понов и поскап, толку оваа ставка може да биде позначајна.
Токму затоа евтин автомобил за купување не мора да биде и евтин автомобил за поседување, а скап автомобил со мала потрошувачка не мора автоматски да биде економичен.
А што ако семејството има две коли?
Тука математиката станува уште поинтересна.
Во многу домаќинства денес има два автомобили. Едниот се користи секојдневно, вториот можеби значително помалку, но и за него мора да се плати регистрација, осигурување и одржување, а неговата вредност продолжува да паѓа.
Така семејството може секоја година да издвојува неколку илјади евра за мобилност без воопшто да има чувство дека троши толку многу.
Нема една точна бројка што важи за сите автомобили и сите возачи. Но едно е сигурно – цената што ја гледаме на бензинската пумпа е само највидливиот дел од сметката.
Кога ќе се собере сè што плаќаме во текот на годината, автомобилот може да биде еден од најголемите трошоци на едно македонско домаќинство, веднаш по домувањето и храната.
И можеби вистинското прашање повеќе не е „колку троши колата на 100 километри“, туку: Колку нè чини автомобилот на 365 дена?
С.Б.
