Сметките за струја и греење секоја зима ја отвораат истата дилема: има ли начин еднаш да се плати поскапо, а потоа со години да се троши помалку? Кај соларната енергија токму тоа е главната сметка. Почетната инвестиција не е мала, но сонцето потоа не испраќа фактура.
Соларните системи одамна не се само некаква зелена идеја за ентузијасти. Сè повеќе домаќинства и компании ги гледаат како начин да ја намалат зависноста од цената на струјата, особено во периоди кога енергетскиот пазар знае нагло да се разниша.
Кај поголемите соларно-термални системи, кои можат да се користат и за системи за греење, пресметките покажуваат дека инвестицијата може да се врати за околу 10 до 11 години. Причината е едноставна: релативно ниските трошоци за поставување на колекторите, големиот број сончеви денови и добрата искористеност на системот.
„По тој период практично добивате речиси бесплатна енергија“, оценуваат експерти од областа на обновливите извори на енергија.
Секако, бесплатна не значи дека нема никакви трошоци. Системот треба да се одржува, делови со текот на времето може да бараат замена, а почетната инвестиција мора прво да се покрие. Но главниот извор, сонцето, не поскапува.
Кај компаниите математиката е малку поинаква. Познавачите на пазарот посочуваат дека поставувањето панели и самата монтажа можат да учествуваат со околу 60 проценти во вкупниот трошок на една соларна инвестиција. Од друга страна, вложувањето може да значи и поголема предвидливост на трошоците во следните години.
Економските експерти тоа го објаснуваат мошне едноставно.
„Практично ја купувате електричната енергија однапред. Плаќате сега, а ја користите повеќе од 20 години“, велат тие.
Според една од проценките наведени за деловните корисници, на тој начин компаниите во подолг временски период можат да платат само околу 30 проценти од реалната вредност на струјата што би ја купувале по редовни пазарни услови. За дел од фирмите, пак, соларната електрана може да се исплати за пет до седум години, зависно од потрошувачката, цената на системот и условите за финансирање.
За домаќинствата приказната е малку поинаква. Тука главната цел не е заработка, туку намалување и стабилизирање на сопствената потрошувачка.
Кога домаќинството произведува повеќе струја отколку што троши, во системи што дозволуваат таков модел вишокот може да се предаде во електродистрибутивната мрежа. Кога панелите произведуваат помалку, струјата повторно се презема од мрежата. На тој начин кровот на куќата практично станува мала електрана.
Но токму почетната цена е моментот кога многумина се премислуваат.
Како пример, на регионалниот пазар систем со моќност од околу три киловати своевремено се проценува на околу 4.000 евра со монтажа, а дополнително се пресметуваат трошоци за приклучување и данок. Конечната цена, секако, зависи од моќноста, опремата, кровот, начинот на монтажа и административните трошоци.
Токму затоа економистите советуваат соларните панели да не се купуваат само според прашањето „колку чинат“, туку според тоа колку струја годишно може да произведе системот и колку од таа енергија домаќинството навистина ќе искористи.
И тука е целата математика.
Не се плаќа само опрема на кровот. Се плаќа дел од струјата што семејството или компанијата би ја купувале во следните десет, петнаесет или дваесет години. Разликата е што сметката стигнува на почетокот, а заштедата доаѓа постепено, месец по месец.
Б.З.М.
