Еден од најважните мотори на американската економија почнува сериозно да забавува. Во САД во јули е забележан силен пад на изградбата на нови семејни куќи, а најновите бројки покажуваат дека високите каматни стапки сè посилно го менуваат однесувањето и на купувачите и на инвеститорите.
Изградбата на семејни куќи во јули се намалила за дури 9,9 проценти, пресметано на сезонски приспособена годишна стапка. Уште повпечатлива е споредбата со истиот период минатата година – падот изнесува 15,7 проценти.
Со тоа американскиот пазар се спушта на најниското ниво на изградба на семејни куќи во последните три и пол години.
Бројките се важни затоа што изградбата на нови домови обично е еден од најчувствителните показатели за состојбата во економијата. Кога финансирањето поскапува, први реагираат токму купувачите на недвижности, а веднаш зад нив и градежните компании.
Падот не е ограничен само на индивидуалните куќи. Кога во пресметката ќе се вклучат и повеќесемејните објекти, вкупниот број започнати станбени проекти во јули се намалил за 12,4 проценти, на годишно ниво од околу 1,239 милиони станбени единици.
Причината во голема мера може да се бара во цената на парите. Каматната стапка на американските 30-годишни станбени кредити се движи околу 6,77 проценти. За купувачот тоа значи значително повисока месечна рата во споредба со периодот на евтини хипотеки, а за инвеститорите – помал број луѓе кои можат да си дозволат нов дом.
Тука се создава интересен парадокс. На пазарот и понатаму има луѓе кои сакаат да купат недвижност, но желбата за купување и финансиската можност повеќе не се иста работа. Дури и ако цената на куќата не се промени, поскапото финансирање може драматично да ја зголеми вкупната сума што едно семејство ќе ја плати во текот на кредитот.
Од друга страна, ниту градежниците немаат лесна пресметка. Тие се соочуваат со скапи градежни работи и материјали, поскапо финансирање и неизвесност околу тоа колку купувачи ќе има кога објектите ќе бидат завршени.
Сепак, еден показател остава простор за претпазлив оптимизам. Бројот на издадени дозволи за идна изградба на семејни куќи во јули пораснал за 2,5 проценти. Но и покрај месечното зголемување, нивото останува близу најниските вредности забележани во последните речиси три години.
Тоа практично значи дека инвеститорите сè уште не се откажуваат од нови проекти, но стануваат многу повнимателни кога и со каков обем ќе започнат да градат.
Американскиот станбен пазар сега се наоѓа во необична ситуација. Високите камати ја ограничуваат побарувачката, високите трошоци ја отежнуваат новата градба, а пошироката економска и геополитичка неизвесност дополнително ги тера компаниите и домаќинствата да бидат претпазливи.
Тоа не значи автоматски дека цените на недвижностите во САД ќе почнат нагло да паѓаат. Помалата изградба може истовремено да значи и помала понуда на нови домови, што создава сосема спротивен притисок врз цените.
Токму затоа следните месеци ќе бидат особено интересни. Доколку каматните стапки останат високи, американските градежници би можеле дополнително да ги ограничат новите проекти. Ако финансирањето почне да поевтинува, пак, дел од купувачите кои во моментов чекаат би можеле повторно да се вратат на пазарот.
Но јулските бројки испраќаат јасна порака: по години во кои недвижностите беа еден од најжешките сегменти на американската економија, високата цена на кредитите конечно почнува сериозно да ја притиска новата станбена изградба.
