Русите повлекуваат милијарди долари од банкарскиот систем, предизвикувајќи проблеми со ликвидноста за банките и поткопувајќи ја способноста на Кремљ да издава обврзници за финансирање на војната во Украина.
Како што пишува „Вашингтон пост“, ова е рекорден одлив на готовина во време кога нападите со украински беспилотни летала на долг дострел се интензивираат и се зголемуваат стравувањата дека Кремљ би можел да почне да конфискува депозити за финансирање на војната.
Според податоците од Централната банка на Русија, речиси 3,4 милијарди долари (286,4 милијарди рубљи) биле повлечени во текот на првите две недели од август, откако во јули биле повлечени 7,3 милијарди, а во јуни повеќе од 4,5 милијарди долари. Вкупниот износ повлечен оваа година би можел речиси да го дуплира износот повлечен во текот на првата година од целосната инвазија на Русија на Украина, според Тарас Скворцов, висок извршен директор во Сбербанк, најголемата малопродажна банка во Русија.
Овие повлекувања предизвикуваат сериозни проблеми со ликвидноста, според Скворцов и поранешен висок функционер на руското Министерство за финансии, дополнително оптоварувајќи го финансискиот сектор кој е веќе под притисок од растечкиот број нефункционални кредити, создадени по кредитниот бум поттикнат од владините наредби за зголемување на военото производство.
„Летаат беспилотни летала. Сè гори. Нервите попуштаат. И можеби таа стара човечка логика влегува во игра – дека парите треба да се чуваат во готово, под перница, а не во банки, каде што можеби никогаш нема да ги вратите“, рече поранешен функционер на Министерството за финансии кој, како и други извори, зборуваше под услов на анонимност. „За некои банки, ова е сериозен проблем“, рече тој поранешен функционер.
„Тие не го очекуваа ова, ги инвестираа сите свои средства на друго место, а сега луѓето доаѓаат и повлекуваат половина трилион рубљи месечно“, додаде тој.
Страв од национализација на депозитите
Александра Прокопенко, поранешна советничка на Руската централна банка, вели дека повлекувањата го одразуваат растечкиот страв кај руското население. „Ова значи дека луѓето не му веруваат ниту на рускиот банкарски систем, ниту на рускиот финансиски систем… Сè произлегува од стравот дека владата би можела да направи нешто со банкарскиот систем – дека би можела да ги национализира депозитите“, истакнува Прокопенко.
„Не би ја исклучила можноста властите да воведат ограничувања за подигање готовина“, додаде таа, иако верува дека овој вид национализација е малку веројатен.
Вкупниот износ на повлечени средства оваа година веќе надминува 24,7 милијарди долари (2 трилиони рубли) – вкупниот износ повлечен во текот на првата година по инвазијата во февруари 2022 година. Во текот на првите две недели од инвазијата, 23 милијарди долари „излегоа“ системот, а банките се најдоа на работ на сериозна криза, бидејќи штедачите и бизнисите чекаа во ред да ги испразнат своите сметки. Владата го запре одливот на капитал со воведување строги мерки за контрола на капиталот и со нагло зголемување на каматните стапки.
Сега, дури и големите компании се обидуваат да ги префрлат средствата надвор од дофатот на руските регулатори, поради растечките загрижености за можни заплени на средства. Ова дополнително ги влошува клучните проблеми, рече поранешен функционер на министерството. Според податоците на Централната банка, во вториот квартал од 2026 година, од Русија се изнесени повеќе од 9,4 милијарди долари. „Секој месец бележиме голем одлив… Ако овој тренд продолжи, ситуацијата нема да се подобри“, изјави Скворцов за руското радио РБК.
Повлекувањето веќе ги поткопа напорите на руската влада да собере пари за финансирање на војната преку издавање државни обврзници. Минатиот месец, Министерството за финансии беше принудено да ги откаже планираните емисии на обврзници – и покрај зголемената зависност од нив за покривање на огромниот буџетски дефицит – бидејќи воените трошоци продолжуваат да растат, а економијата стагнира.
Скворцов за радио РБК изјави дека проблемите со ликвидноста на банките значат дека многу од нив немаат доволно слободни пари за да купат државни обврзници.
„Ако постои злокобен знак за империјална преголема експанзија, ова е очигледно еден од нив“, рече Крег Кенеди, поранешен потпретседател за инвестициско банкарство во Банката на Америка Мерил Линч, а сега соработник во Центарот Дејвис за руски и евроазиски студии на Универзитетот Харвард.
„Големите сили немаат повторени неуспеси во издавањето државни обврзници во средината на војна“, рече Кенеди.
Како резултат на владините наредби за зголемување на кредитирањето во одбранбениот сектор, руските банки се чини дека се толку изложени на неодржливи долгови што не се сигурни како ќе се реструктуираат овие долгови, кога ќе се реструктуираат или колку од загубите на крајот ќе мора да ги апсорбираат, додаде Кенеди.
„На Путин не му е гајле, ќе почне да граба територија“
Како знак за тоа колку чувствителен станува финансискиот притисок врз Русија за Кремљ, Андреј Клепач – главен економист во ВЕБ, една од најголемите руски државни банки – беше отпуштен минатиот викенд откако рече дека Русија не може да победи во тотална војна против Украина сè додека Киев има поддршка од Западот.
„Нема да ја добиеме оваа војна на исцрпување“, рече Клепач во мајскиот говор објавен минатата недела.
„Живееме во илузијата дека сè ќе се сруши. Не се срушило и нема да се сруши. Во меѓувреме, нашите трошоци растат“, додаде тој.
Загриженоста дополнително се зголеми откако Украина оваа пролет започна со проширена кампања на напади со беспилотни летала врз руските нафтени постројки, уништувајќи повеќе од 30 проценти од капацитетот за рафинирање на нафта во земјата и предизвикувајќи ја најлошата криза со гориво од распадот на Советскиот Сојуз. Во јуни, Централната банка на Русија беше принудена да го ограничи очекуваното намалување на каматните стапки поради стравувањата дека зголемувањето на цените на горивата би можело да ја поттикне инфлацијата. Паниката се прошири низ пазарот на обврзници, зголемувајќи ги приносите на 10-годишните државни обврзници на 17 проценти и принудувајќи го Министерството за финансии да го одложи понатамошното издавање, објавува Вашингтон пост.
Со оглед на тоа што буџетскиот дефицит веќе достигна 6,46 трилиони рубљи (76,1 милијарди долари) во периодот јануари-јули – далеку над 3,8 трилиони рубљи прогнозирани за целата година – расте стравот дека Кремљ би можел да ги искористи приходите на големите компании за финансирање на војната. „Ако на владата ѝ требаат пари, Путин едноставно ќе почне да граба имот. Не го интересира“, рече соработник на руски милијардер. „И мислам дека токму таму одиме“, заклучи тој.
Дополнително, според поранешен функционер на Министерството за финансии, постои впечаток дека политичката моќ станува некако помалку стабилна и дека ова е период кога е подобро да не се биде присутен. Владата веќе покрена постапка против неколку компании во сопственост на руски милијардери како дел од кампањата за национализација која, според руските обвинители, само минатата година префрлила средства во вредност од 51,5 милијарди долари во државни раце.
Во јуни, руската држава заплени имот во вредност од 7,6 милијарди долари (550 милијарди рубли) поврзан со Вадим Мошкович – основачот на Росагро, една од најголемите земјоделски компании во Русија – откако милијардерот беше приведен и обвинет за измама од големи размери. Тоа беше најголемата заплена на имот во Русија од почетокот на целосната инвазија. Меѓу оние кои изгубија имот за државата се Дмитриј Каменшчик, поранешниот сопственик на московскиот аеродром „Домодедово“, како и Константин Струков, кој управуваше со еден од најголемите рудници за злато во земјата.
