Работникот ретко си оди преку ноќ. Не се буди едно утро и решава дека повеќе не сака да ја отвори вратата од фирмата. Обично тоа зрее со месеци. Прво премолчува една неправда. Потоа уште една. Па доаѓа ден кога платата веќе не е единствената причина за останување, а ветувањата почнуваат да звучат како празен муабет.
Токму тука, велат познавачите на пазарот на труд, се гледа разликата меѓу фирма што само вработува луѓе и фирма што знае да ги задржи.
„Работникот не бара чудо. Бара фер однос, јасни правила и чувство дека не е потрошен материјал“, велат експерти за човечки ресурси.
Првата работа е платата. Колку и да се зборува за мотивација, тимски дух и лојалност, ако човек не може пристојно да живее од својот труд, приказната паѓа уште на почеток. Економистите оценуваат дека платата мора да биде реална, редовна и врзана со обемот на работа. Не е доволно да се каже „ќе биде подобро“. Работниците тоа го слушале многупати.
„Најголем дел од незадоволството почнува кога вработениот чувствува дека дава повеќе отколку што добива. Не само во пари, туку и во почит“, посочуваат економисти.
Но, парите не се целата приказна. Во многу фирми луѓето заминуваат и од места каде што платата не е најлоша. Причината е атмосферата. Начинот на кој им се зборува. Тоновите на состаноци. Пораките после работно време. Постојаното чувство дека некој им стои над глава.
Добар работодавач не мора секој ден да држи говори за мотивација. Доволно е да не ги понижува луѓето. Да не прави фаворити. Да не дозволи еден човек во тимот да носи товар за тројца, додека другите се кријат зад туѓ труд.
„Луѓето најчесто не си одат од компанија, туку од лоши раководители. Тоа е стара лекција, но многу работодавачи сè уште скапо ја учат“, велат аналитичари.
Второ, работникот сака да знае каде е. Што се очекува од него. Дали има шанса да напредува. Дали трудот се гледа или сè завршува со истата реченица: добро е, терај. Ако човек со години е на исто место, со исти обврски, иста плата и ист третман, тогаш не треба никого да изненади кога ќе почне да гледа огласи.
Познавачите велат дека добрите фирми не чекаат работникот да побара отказ за да му понудат подобри услови. Тоа е најлошиот момент. Тогаш веќе довербата е начната.
„Кога покачувањето доаѓа дури откако работникот ќе се закани дека си оди, пораката е јасна: можело и порано, само не сакале“, објаснуваат експертите.
Трета работа е човечкиот ритам. Боледување без превртување очи. Слободен ден кога навистина треба. Разбирање дека луѓето имаат семејства, деца, родители, проблеми, живот надвор од канцеларија или погон. Тоа не значи распуштена фирма. Значи нормална фирма.
Работниците добро паметат кој им излегол во пресрет кога им било тешко. И уште подобро паметат кој ги третирал како бројка во табела.
Стабилните компании, велат економистите, не градат лојалност со пароли, туку со секојдневни мали одлуки. Навремена плата. Јасен распоред. Почитување на работното време. Искрен разговор кога има проблем. Признание кога некој завршил добра работа.
Не мора да биде спектакуларно. Едно „добро сработено“ понекогаш вреди повеќе од долг состанок со празни зборови.
И на крај, најважното: газдата треба да слуша пред да стане доцна. Кога работникот веќе го испечатил отказот, разговорот најчесто е задоцнет. Ако фирмата сака луѓето да не си одат, мора да ги праша зошто би останале.
Одговорот најчесто е едноставен. Фер плата, нормален однос, ред во работата и чувство дека некој го цени трудот. Ништо повеќе од тоа. Ама ни помалку.
Б.З.М.
