Иако исхраната богата со овошје и зеленчук се препорачува како дел од превенцијата од малигни заболувања, онколозите предупредуваат на една честа грешка при подготовката на овие намирници која може сериозно да го загрози здравјето.
Проблемот не е во самите намирници, туку во ризикот од инфекции кои можат да настанат поради неправилно ракување со храната. Овие инфекции особено можат да бидат опасни за луѓето со ослабен имунитет, вклучително и за пациентите со рак.
Главна опасност се инфекциите
Лекарите истакнуваат дека клучната грешка е прескокнувањето на миењето овошје и зеленчук пред јадење, па дури и пред сечење или лупење.
Иако таквата практика можеби заштедува време, таа носи значителни ризици.
„Како онколог, не ме загрижува толку можноста немиеното овошје и зеленчук директно да предизвика рак, туку фактот дека кај луѓето, особено оние со ослабен имунитет, може да предизвика инфекции“, вели за „Parade“ докторот Наџиб Ал Халак, онколог и еден од раководителите на тимот за гастроинтестинална и невроендокрина онкологија.
„Кај пациентите кои примаат хемотерапија, кај оние со трансплантирани матични клетки и кај некои пациенти со рак на крвта, овие инфекции можат да станат многу посериозни, а понекогаш и опасни по живот“, додава тој.
Со ова се согласува и докторката Асма Дилавари, онколог и медицински директор во организацијата „Thyme Care“, која објаснува дека проблемот е во зголемениот ризик од инфекција.
„Свежите намирници можат да содржат бактерии, вируси и други загадувачи кои потекнуваат од различни делови на синџирот на снабдување – од местото каде што се одгледуваат, па сè до моментот кога храната ќе стигне во вашата кујна“, објаснува таа.
Ризикот е најголем кај пациентите со рак, но правилните навики се важни за сите, и за сопственото здравје и за заштита на блиските.
Како правилно да се мијат намирниците
Миењето овошје и зеленчук е едноставен процес. Докторката Дилавари истакнува дека дури и самото миење под вода значително го намалува ризикот од инфекција.
Докторот Ал Халак советува подетална постапка: прво треба да се измијат рацете, а потоа намирниците да се исплакнат под ладна проточна вода пред консумирање, сечење или лупење.
Тој нагласува дека треба да се мијат и намирниците кои се лупат, бидејќи ножот може да пренесе бактерии од кората во внатрешноста на плодот.
Експертите предупредуваат и на некои заблуди.
„Топла вода не е потребна и може да го наруши квалитетот на намирниците. Не се препорачуваат сапуни, детергенти или комерцијални средства за миење, бидејќи храната може да ги впие нивните остатоци. Физичкото плакнење и триење отстрануваат најголем дел од нечистотиите“, објаснува Ал Халак.
Постапката зависи и од видот на намирницата. Потврдите плодови како јаболка, краставици, дињи или компири се препорачува нежно да се исчистат со чиста четка за зеленчук.
Кај лиснатиот зеленчук треба да се отстранат надворешните и оштетени листови, а останатиот дел темелно да се измие и исуши со чиста крпа.
За лицата со висок ризик постојат и дополнителни мерки.
„Миењето со малку алкохолен оцет исто така може да го намали присуството на патогени. Ако вашиот имунитет е многу ослабен, како што е случај кај некои пациенти со рак за време на интензивни терапии, најбезбедно е да јадете намирници кои можете да ги зготвите или излупите. Сепак, таа додава дека „ниту еден домашен метод на миење не може целосно да ги отстрани сите патогени“, вели Дилавари.
Дополнителни совети за безбедност на храната
Освен миењето на намирниците, за безбедноста во кујната важни се и други чекори.
Докторката Дилавари советува редовно миење на кујнскиот прибор со топла вода и сапун, особено по контакт со сурово месо, живина или риба.
Таа препорачува и правилно ладење на лесно расипливата храна за да се спречи размножување на бактерии.
Докторот Ал Халак предупредува дека не треба да се користи иста даска за сечење сурово месо и зеленчук.
„Вкрстената контаминација е една од најголемите грешки во безбедноста на храната која може да се спречи“, вели тој.
На пациентите кои примаат хемотерапија или имаат низок број на бели крвни клетки им советува дополнителна внимателност со сурова храна, салати во ресторани и јадења кои долго стоеле на собна температура.
Иако постојат потенцијални ризици, експертите велат дека нема причина за паника.
„Целта не е да ги исплашиме луѓето со храната. Безбедноста на храната се сведува на намалување на ризикот, а тоа може да се постигне со едноставни навики“, нагласува Ал Халак.
Дилавари заклучува дека и покрај постоењето на институции кои ја контролираат безбедноста на храната, личната внимателност останува клучна.
„Секогаш е добро да бидете внимателни, да ги читате декларациите и да го направите тој дополнителен чекор – да ги измиете намирниците и да одржувате чистота“, порачува таа.
