Некогаш канцеларијата беше доказ дека фирмата „постои“. Табла на врата, неколку бироа, секретарка, машина за кафе и задолжителен состанок во понеделник наутро. Денес, сè повеќе компании немаат ништо од тоа. Нема рецепција, нема ходник, нема клучеви. Има лаптоп, интернет, неколку апликации за комуникација и тим што работи од различни градови, па дури и од различни држави.
Овој модел, кој пред неколку години изгледаше како привремено решение, полека станува нормална деловна пракса. Особено кај ИТ-компаниите, маркетинг агенциите, консултантските фирми, стартапите, дизајнерските студија и малите бизниси кои не сакаат половина од приходот да им оди за кирија, сметки и одржување простор.
Економистите велат дека причината е проста. Канцеларијата станала скап симбол.
„За многу мали и средни фирми, фиксниот трошок за деловен простор повеќе не се исплати. Ако работата може да се заврши од дома, од коворкинг простор или од друг град, сопственикот ќе избере поевтин модел“, велат економски аналитичари.
Особено кога станува збор за фирми што работат со странски клиенти. На клиентот најчесто не му е важно од каде е испратен проектот, туку дали е завршен навреме и квалитетно. Дали тимот седел во канцеларија во центар или работел од дневна соба, тоа речиси никој не го прашува.
Се менува и навиката кај вработените. За дел од нив, работата без канцеларија значи повеќе слобода. Нема патување низ сообраќаен метеж, нема губење време за паркинг, нема задолжително седење осум часа пред монитор само затоа што „така треба“. Работниот ден станува пофлексибилен, но не секогаш и полесен.
„Работата од дома не значи помалку работа. Често значи повеќе самодисциплина. Кога нема физичка граница меѓу домот и работното место, луѓето знаат да работат и навечер, и за викенд, и кога формално им завршило работното време“, предупредуваат познавачи на пазарот на труд.
Тука е и другата страна на приказната. Нема канцелариска атмосфера, нема случајни разговори покрај кафе, нема брз договор со колега на соседното биро. За некои луѓе тоа е олеснување. За други, проблем. Осаменоста, недостигот од тимски дух и чувството дека секој работи сам за себе се најчестите забелешки кај компаниите што целосно го напуштиле класичниот простор.
Затоа дел од фирмите избираат средно решение. Немаат постојана канцеларија, но повремено изнајмуваат простор за состаноци, тимски денови или обуки. Некои користат коворкинг простори само неколку пати месечно. Колку да се видат луѓето. Да се испие кафе. Да се расчистат работи што тешко се решаваат преку пораки.
„Компаниите сфатија дека не им треба секогаш адреса со скап закуп, туку функционален систем. Но, тоа не значи дека човечкиот контакт може целосно да се избрише“, коментираат експерти за организација на работа.
За работодавачите, математиката е јасна. Помалку трошоци за кирија, струја, греење, опрема и одржување. Полесно вработување луѓе надвор од еден град. Поголем избор на кадар. Но, за да функционира таков модел, мора да има јасни правила. Кој што работи, до кога, како се мери резултатот и кога тимот е достапен.
Без тоа, слободата брзо станува хаос.
Во Македонија овој тренд најмногу се гледа кај помалите компании и кај луѓето што работат со странски пазари. Сè уште има фирми што сметаат дека „вистинска работа“ е само онаа што се гледа во канцеларија. Но, новите генерации работници веќе не размислуваат така. За нив работното место не е нужно маса со фиока и столче со тркалца. Понекогаш е кујнска маса. Понекогаш кафуле. Понекогаш викендичка со добар интернет.
И тука, всушност, е целата промена. Не исчезнува работата. Исчезнува старата претстава за неа. А канцеларијата, некогаш задолжителен знак на сериозност, сè почесто станува само опција. За некои потребна. За други, непотребен трошок.
Б.З.М.
