Купувачите плаќаат патики, чизми и чевли како да купуваат нешто што треба да трае, а сè почесто добиваат производ што не издржува ни една сезона. Ѓонот се одлепува, материјалот пука, внатрешноста се кине, бојата избледува по неколку носења. И тогаш почнува вториот дел од приказната, уште понепријатен од првиот. Рекламацијата не се признава.
Во продавниците, барем според жалбите на потрошувачите, најчестиот одговор е речиси ист: обувките не биле правилно користени. Понекогаш се тврди дека биле носени на дожд, иако се работи за зимски чизми. Другпат дека купувачот неправилно ги одржувал. А има и случаи кога на потрошувачот му се кажува дека оштетувањето е „механичко“, без многу објаснување што точно значи тоа.
„Не може секоја пукнатина на чевел стар еден месец да се прогласи за вина на купувачот. Ако производот е слаб, тоа мора да се признае“, велат познавачи на потрошувачките права.
Најмногу жалби има за обувки купени на попуст, преку интернет или во продавници каде што потрошувачот нема јасна информација кој стои зад увозот и гаранцијата. Сликата на кутијата и изгледот во излогот се едно, секојдневното носење е друго. Луѓето не бараат чудо. Бараат обувки што нема да се распаднат по неколку недели.
Една купувачка раскажува дека купила чизми за работа, ги носела само до канцеларија и назад, а по дваесетина дена почнал да се одлепува ѓонот. Кога ги однела назад, одговорот бил дека „веројатно биле изложени на влага“. Зимски чизми. Во зима. И тука приказната за многумина завршува со нервоза, не со решение.
Економистите велат дека проблемот не е само во квалитетот, туку и во начинот на кој дел од трговците гледаат на рекламациите. За нив, секоја признаена рекламација е трошок. Замена, поправка или враќање пари значи удар врз маржата. Затоа, велат тие, некои продавници се обидуваат да го обесхрабрат купувачот уште на шалтер.
„Кога потрошувачот ќе чуе дека треба да чека вештачење, да пишува приговор, да се расправа и повторно да доаѓа, многумина се откажуваат. На тоа и се смета“, коментираат економски аналитичари.
Од друга страна, трговците често тврдат дека има и злоупотреби. Велат дека некои купувачи носат обувки со месеци, па потоа бараат замена како да станува збор за нов производ. И тоа се случува. Но тоа не може да биде изговор секоја рекламација автоматски да се гледа со сомнеж.
Познавачите на пазарот предупредуваат дека кај дел од поевтината обувка, проблемот почнува уште во производството. Се користат послаби лепила, тенки материјали, вештачка кожа што изгледа добро само на прв поглед. Таквата обувка може да биде убава на фотографија, но слаба на улица. Посебно кога ќе се соочи со дожд, снег, сол на тротоари и секојдневно газење низ град.
„Цената не мора секогаш да значи квалитет, но премногу евтин производ често има краток рок на живот. Проблемот е кога и поскапите обувки се однесуваат исто“, велат експерти за трговија.
Потрошувачките организации советуваат секоја рекламација да се поднесе писмено, со фискална сметка, фотографии од оштетувањето и кратко објаснување кога и како е настанат дефектот. Усна расправија на каса ретко носи резултат. Хартија, датум и потпис, тоа веќе е друга работа.
Купувачите, пак, сè почесто велат дека не им е проблем само изгубениот пар обувки, туку чувството дека однапред се прогласени за виновни. Купил, платил, носел нормално, се пожалил. И на крај слушнал дека самиот си е крив.
Обувките се секојдневна потреба, не луксуз за витрина. Ако не можат да издржат нормално носење, тогаш проблемот не е во чекорот на купувачот, туку во производот. А рекламацијата не треба да биде битка на нерви, туку обична, чесна проверка дали продаденото навистина вреди колку што е платено.
Б.З.М.
