Во болниците недостасуваат луѓе за смена, на градилиштата се бара мајстор повеќе, а во агенциите за вработување повторно се врти истата реченица: „Има работа, ама нема кој да ја работи“. Германија повторно гледа кон Балканот, а тоа за Македонија значи едно, нов бран заминувања, особено меѓу болничарите, негувателите, градежниците, возачите и занаетчиите.
Не станува збор за некаква далечна приказна. Ова веќе се гледа по огласите, по разговорите во семејствата, по курсевите по германски јазик и по луѓето што тивко собираат документи. Еден оди прв, па повлекува братучед. Друг заминува преку познаник. Трет има договор уште пред да даде отказ дома.
Економистите велат дека германскиот пазар не бара само инженери и информатичари. Сè повеќе се бараат луѓе за работа што мора физички да се заврши. Во болница, во дом за стари лица, на скеле, во фабрика, зад волан.
„Недостигот на работници во Германија не е кратка епизода, туку последица на стареење на населението и празнење на цели сектори. Затоа германските работодавци ќе продолжат да бараат кадар таму каде што можат најбрзо да го најдат“, велат економисти што го следат пазарот на труд.
Најранливи кај нас повторно ќе бидат професиите што и онака тешко се задржуваат. Болничар со ниска плата, ноќни смени и одговорност врз грб лесно ќе ја пресмета разликата. Градежник што цел ден работи на сонце за дневница што едвај стигнува до крајот на месецот, исто така. Не мора никој многу да го убедува. Доволно е да му се покаже договор.
Познавачите на состојбите велат дека најголем проблем не е само тоа што луѓето заминуваат, туку што заминуваат оние што веќе знаат да работат.
„Кога ќе замине искусен мајстор, не се губи само еден работник. Се губи човек што обучува помлади, што знае да реши проблем на лице место, што не се учи преку ноќ. Истото важи и за медицинскиот кадар“, велат експерти од областа на трудот.
Во здравството тоа се чувствува побрзо. Смените стануваат потешки, луѓето се преморуваат, а пациентите ја гледаат нервозата на шалтер, во ходник, во амбуланта. Нема тука голема мистерија. Кога нема доволно персонал, услугата трпи. И пациентот трпи.
Во градежништвото, пак, недостигот се мери по рокови. Мајстор не може да се најде веднаш. Цените растат, термините се одложуваат, а инвеститорите сè почесто се жалат дека има работа, но нема раце. Некогаш се бараше работа. Сега се бара човек.
Работодавачите кај нас велат дека платите растат, но не доволно брзо за да ја сопрат Германија. Таму пресудуваат повисоки примања, посигурен договор, подобри услови и јасна пресметка. Дома, пак, често останува ветувањето дека „ќе биде подобро“.
„Работникот не оди само по плата, оди по сигурност. Ако знае кога зема пари, колку зема, каков договор има и што го чека утре, тој полесно останува. Кај нас тоа сè уште е слаба точка“, велат економистите.
Има и друга страна. Секое заминување носи пари назад преку дознаки, но земјата останува без луѓе во најработоспособните години. Тоа е скапа размена. Пари ќе стигнат, ама смената во болница пак ќе биде кратка. Ѕидот пак ќе нема кој да го крене.
Германија ќе продолжи да бара работници. Тоа е нејзина потреба, не балканска фантазија. Прашањето е што ќе направат домашните институции и фирми пред следниот автобус да тргне.
Зашто тој автобус, како што стојат работите, нема да биде празен.
Б.З.М.
