Првиот чекор за многу луѓе кои сакаат да ослабат е откажувањето од омилената храна. Брзата храна, десертите и другите задоволства најчесто се сметаат за пречка, а строгите диети и понатаму се доминантен пристап во велнес-културата и на социјалните мрежи.
Сепак, нутриционистката Миранда Галати од Онтарио тврди дека исфрлањето на храната што ја сакаме може всушност да го отежни долгорочното одржување на телесната тежина. Нејзиното сопствено искуство со рестриктивни диети го обликувало нејзиниот денешен пристап кон исхраната.
„Мојата лична борба со храната и килограмите ме инспирираше да станам нутриционистка“, изјавила таа, додавајќи дека во раните дваесетти години изгубила значителен број килограми, но притоа развила дигестивни проблеми и нездрав однос кон храната.
Откажувањето од строгите диети ѝ овозможило да воспостави рамнотежа, да го подобри варењето и повторно да ужива во јадењето. Тоа ја научило дека здравиот однос кон храната е основа за долгорочно физичко и ментално здравје.
Зошто строгите диети не успеваат?
Истражувањата покажуваат дека рестриктивниот пристап кон исхраната кај некои луѓе може негативно да влијае врз менталното здравје.
Студија објавена во 2025-та година во списанието „BMJ Nutrition, Prevention & Health“ покажала дека возрасните кои биле на диети со ограничен внес на калории имале повеќе симптоми на депресија во споредба со оние кои не следеле посебен режим на исхрана.
Друго истражување од јули 2021-ва година, објавено во списанието „Current Obesity Reports“, покажало дека и рестриктивните и нерестриктивните пристапи можат позитивно да влијаат врз навиките во исхраната, иако доказите за невролошките ефекти сè уште се ограничени.
Галати смета дека многу луѓе се заробени во штетен круг што го создава културата на диетите.
Според неа, „токсичните, екстремни диети“ и премногу строгите совети ги тераат луѓето да внесуваат премалку храна и прекумерно да вежбаат за брзи резултати.
Иако таквиот пристап може краткорочно да доведе до губење килограми, Галати вели дека нејзините клиенти често стануваат исцрпени и се враќаат на старите навики бидејќи таквиот режим е неодржлив.
Многумина на крајот чувствуваат збунетост, срам и вина поради храната – само затоа што уживаат во слатки или сакаат да изедат пециво. Таквото размислување може да му наштети и на менталното и на физичкото здравје.
Иако се спротивставува на културата на ограничувања, Галати нагласува дека не е против слабеењето како цел.
„На крајот, диета е само збор со кој ги опишуваме нашите навики во исхраната“, вели таа.
Наместо исфрлање намирници, таа советува фокусирање на одржливи навики кои вклучуваат хранливи оброци, редовно движење, квалитетен сон и управување со стресот.
„Во ред е да сакате да работите на вашето здравје“, додава таа, но нагласува дека тој процес не треба да го наруши уживањето во животот и храната.
Задоволството е клучен елемент
Една од најголемите забелешки на Галати кон плановите за слабеење е занемарувањето на задоволството.
„Мислам дека ситоста и задоволството се елементи кои најмногу се занемаруваат во диетите, а веројатно се и најважни“, вели таа.
Наместо да се принудуваат да јадат храна што не ја сакаат, Галати им препорачува на луѓето да најдат начин здравите оброци да ги направат повкусни и побогати со хранливи материи.
Таа советува додавање протеини, влакна и микронутриенти во храната што луѓето веќе ја сакаат.
Според неа, балансот меѓу задоволството и хранливата вредност им помага на луѓето после оброкот да се чувствуваат посреќно и посито, па поретко имаат потреба од дополнителни грицки и слатки.
Таа често ги потсетува своите клиенти дека бавните промени се единствениот одржлив пат.
„Пронаоѓањето на таа идеална точка може целосно да го промени начинот на кој се храните и да ви помогне да создадете здрав начин на исхрана кој навистина ќе можете да го следите цел живот“, објаснува Галати.
Како да ослабете без откажување?
Галати објаснува дека слабеењето бара постојан калориски дефицит, но нагласува дека калориите се само дел од равенката.
„Теоретски, можете да јадете што сакате и сепак да слабеете доколку сте во калориски дефицит. Но, тоа не е нужно она што би го препорачала“, вели таа.
Нејзината главна стратегија е комбинирање на помалку хранлива храна со намирници богати со хранливи материи.
На пример, колачињата може да се јадат со грчки јогурт и бобинки, а тестенините да се комбинираат со зеленчук и немасни протеини.
Галати вели дека комбинирањето храна богата со јаглехидрати и масти со извори на протеини и влакна може да ја подобри исхраната, а истовремено да помогне во одржување на енергијата и чувството на ситост.
Таа смета дека отстранувањето на етикетата „забрането“ од омилената храна со текот на времето може да ја намали желбата за неа.
„На луѓето ништо не им е попривлечно од храната која ја сметаат за забранета и лоша. Но, ако секој ден изедете неколку коцки чоколадо, можеби ќе забележите дека со текот на времето тоа ја губи моќта над вас. Идејата е да создадете најздрав начин на живот, а притоа и понатаму да уживате во него“, вели Галати.
„Тежината на која вашето тело ќе се стабилизира во такви услови веројатно е најздрава за вас“, додава таа.
За Галати, успешно управување со тежината не значи совршенство, туку пронаоѓање на доживотен баланс меѓу хранливата вредност и уживањето.
