Сабота наутро, полн резервоар, празен багажник и список во телефонот. Патики за детето, јакна за зимата, нешто за дома, можеби и ручек патем. Сè повеќе граѓани од Македонија, особено од Скопје, Куманово, Тетово и околните места, не го планираат викендот само за кафе или прошетка, туку за шопинг во Феризај.
Некогаш главната рута за поевтино купување беше кон Врање или Ниш. Сега, сè почесто се врти кон Косово. Феризај, кој многумина сè уште го знаат и како Урошевац, стана нова шопинг точка за македонските купувачи. Не е далеку, патот е релативно краток, а понудата, според оние што одат таму, знае да биде поразновидна и поисплатлива.
„Не одам за едно парче облека. Ако одам, одам за цело семејство. Тогаш има сметка“, вели купувач од Скопје, кој неколку пати годишно оди во Феризај.
Според него, разликата најмногу се гледа кај обувките, детската гардероба, спортската облека и зимските парчиња.
Економистите велат дека ова не е случаен тренд, туку класично однесување на потрошувачи кои бараат подобра цена за ист или сличен производ.
„Кога платата е ограничена, а трошоците растат, граѓанинот не прашува каде е границата, туку каде му излегува поевтино. Ако за едно семејство разликата е неколку илјади денари, тоа веќе станува причина за патување“, објаснува економист.
Во Феризај купувачите најчесто бараат облека, патики, чанти, модни додатоци, но и производи за дома. Дел од нив велат дека најмногу ги привлекуваат попустите и можноста на едно место да разгледаат повеќе продавници. Други, пак, не гледаат само во цената. Велат дека сакаат поинаква понуда од онаа што ја гледаат во македонските трговски центри.
„Кај нас многу работи се исти, и по бутици и по молови. Таму има избор. Некогаш нема огромна разлика во цена, ама имаш чувство дека си нашол нешто поинакво“, вели една купувачка од Куманово.
Трговците во Македонија, пак, сè почесто го чувствуваат овој притисок. Не само од Косово, туку и од Србија, Грција, Бугарија, па и од онлајн продавниците. Купувачот веќе споредува. Не оди слепо во првата продавница. Гледа цена, проверува на интернет, прашува кој бил каде, бара искуства по групи. И тогаш решава.
Познавачите на трговијата велат дека домашните продавници не можат да се потпрат само на старата навика на купувачите да пазарат „од тука“. Тоа време полека поминува.
„Ако цената е повисока, мора да има причина. Подобра услуга, гаранција, сигурна замена, подобар квалитет. Ако нема ништо од тоа, купувачот ќе седне во автомобил и ќе замине таму каде што мисли дека добива повеќе“, велат познавачи на пазарот.
Сепак, шопингот во Феризај не е секогаш автоматски поевтин. Кога ќе се пресмета гориво, пат, храна, време и евентуални непланирани трошоци, за едно или две парчиња облека разликата може брзо да се стопи. Економистите предупредуваат дека најголема корист има кога купувањето е планирано и кога се споредуваат реални цени, а не само впечатокот дека „надвор е поевтино“.
„Потрошувачите често ја паметат најевтината работа што ја купиле, а ги забораваат сите дополнителни трошоци. Затоа ваквите патувања имаат смисла ако се купува повеќе и ако однапред се знае што се бара“, вели економист.
И покрај тоа, редиците автомобили со македонски таблички пред трговските објекти во Феризај покажуваат дека навиката се шири. За некого тоа е заштеда. За друг, мал викенд излет. За трет, начин да избега од истите излози и истите цени.
Едно е јасно: купувачот станува сè попребирлив. Не затоа што има повеќе пари, туку затоа што мора подобро да ги брои. А кога парите се бројат внимателно, границата станува само уште една станица на патот до поевтина јакна, нови патики или полн багажник за дома.
Б.З.М.
