Глобалниот глад се намалува трета година по ред, но вооружените конфликти, нестабилноста на енергетските пазари и климатските промени и натаму претставуваат сериозна закана за безбедноста на храната и придонесуваат цените на прехранбените производи да останат високи.
Ова се наведува во најновиот извештај за состојбата со безбедноста на храната и исхраната во светот за 2026-та година, објавен од Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО), Меѓународниот фонд за земјоделски развој (ИФАД), Светската програма за храна (WFP), УНИЦЕФ и Светската здравствена организација (СЗО).
Претседателот на ИФАД, Алваро Ларио предупредува дека продолжувањето на геополитичките конфликти и потресите на енергетските пазари може повторно да ги зголеми цените на горивата, ѓубривата и земјоделските производи. Доколку ваквата состојба продолжи, дополнителни од 9 до 18 милиони луѓе би можеле да се соочат со глад.
„Живееме во период со најголем број вооружени конфликти во последните неколку децении. Секој конфликт носи повеќе глад, раселување и бегалски бранови“, истакнува Ларио.
Цената на храната повеќе не зависи само од жетвата
Според извештајот, светското производство на храна постепено расте, но тоа не значи дека здравата исхрана станува подостапна. Трошоците се зголемуваат долж целиот синџир на снабдување – од производството и складирањето, преку транспортот, до преработката и малопродажбата.
ООН наведува дека слабата транспортна инфраструктура, недоволните капацитети за ладење, високите трошоци за енергија и неефикасните пазари продолжуваат да ги поскапуваат овошјето, зеленчукот и другите производи со висока хранлива вредност, што ги прави потешко достапни за домаќинствата со пониски приходи.
Според Ларио, поскапувањето на енергенсите е еден од најголемите ризици, бидејќи ги зголемува трошоците за ѓубрива, наводнување, обработка на земјиштето и транспорт на земјоделските производи. Тоа доведува до повисоки производствени трошоци, кои на крајот ги плаќаат потрошувачите.
Гладот се намалува, но целта за 2030-та година останува далеку
Во извештајот се наведува дека во 2025-та година околу 645 милиони луѓе во светот страдале од глад, што претставува трета последователна година на намалување на оваа бројка.
Сепак, ООН предупредува дека со сегашното темпо на напредок, до 2030-та година околу 520 милиони луѓе и понатаму ќе живеат во услови на хроничен глад, што сериозно ја доведува во прашање реализацијата на Целта за одржлив развој – свет без глад.
Дополнителен проблем останува недостапноста на здрава исхрана. Според проценките, речиси 2,7 милијарди луѓе во светот не можат да си дозволат квалитетен и избалансиран режим на исхрана. Во земјите со ниски приходи, ова се однесува на околу три четвртини од населението.
Африка останува најранливиот регион
ООН ја посочува Африка како регионот што се соочува со најголеми предизвици во однос на безбедноста на храната. За првпат континентот ја надмина Азија по бројот на луѓе кои гладуваат, а доколку сегашните трендови продолжат, до крајот на деценијата речиси 60 проценти од сите лица со хронична неухранетост во светот ќе живеат токму во Африка.
Според Ларио, причините се повеќеслојни – брзиот раст на населението, послабиот економски развој, недоволните инвестиции во земјоделството и големата зависност од увоз на храна. Африканските држави годишно увезуваат прехранбени производи во вредност од околу 100 милијарди долари, што ги прави особено чувствителни на глобалните ценовни шокови.
Решението е во инвестициите
Според ООН, долгорочното решение не е само во зголемување на земјоделското производство, туку и во создавање поотпорни синџири за снабдување со храна.
Во извештајот се препорачуваат инвестиции во системи за наводнување, складишта, ладилни капацитети, транспортна инфраструктура, логистика, како и подобар пристап до квалитетни семиња, ѓубрива и финансиска поддршка за земјоделците.
Ларио нагласува дека ваквите инвестиции веќе даваат конкретни резултати. Според податоците на ИФАД, проектите што комбинираат поддршка на производството, подобар пристап до пазарите и вклучување на приватниот сектор значително ги зголемуваат приходите на земјоделците и ја подобруваат отпорноста на системите за производство и снабдување со храна.
