Европските даночни обврзници губат речиси 70 милиони евра секој ден. Тоа е цената што Европа ја плаќа затоа што секоја држава самостојно издава државни обврзници, наместо Европската Унија да ги искористи придобивките од заеднички европски безбеден финансиски инструмент. Тоа се средства што би можеле да се вложат во зголемување на конкурентноста на континентот, пишува Карлос Куерпо за „Bloomberg “.
Според него, европските политичари имаат обврска јавните средства да ги користат што е можно поефикасно, но во моментов Европа не успева во тоа.
За еврозоната целосно да ги искористи придобивките од еврото, неопходно е да го промени пристапот кон заедничкото финансирање. Обединувањето на емисиите на државен долг повеќе не е само инструмент за прераспределба или за справување со кризи, туку претставува заеднички интерес на сите земји-членки на Европската Унија – да ја намалат зависноста од надворешни извори на финансирање, а притоа да ја задржат фискалната дисциплина.
Шпански предлог за заеднички европски долг
Шпанија предлага формирање на „European Sovereign Facility“ (ESF) – механизам преку кој Европската комисија би емитувала дел од државниот долг на земјите-членки.
Целта е да се создаде заеднички европски пазар на државни обврзници со доволна ликвидност и големина за да стане глобален „безбеден финансиски инструмент“.
Предлогот не подразбира ново задолжување, ниту финансиски трансфери меѓу државите. Наместо тоа, се менува начинот на кој владите секоја година се финансираат преку издавање државен долг.
Пазар од пет трилиони евра
Благодарение на стабилните институции и владеењето на правото, еврозоната минатата година привлече речиси рекордно ниво на странски портфолио-инвестиции, бидејќи инвеститорите бараат алтернативи во услови на растечка глобална неизвесност.
Сепак, европскиот пазар на државни обврзници останува мал и фрагментиран.
Во моментов, обврзниците издадени од Европската Унија изнесуваат нешто повеќе од 750 милијарди евра, додека американските државни обврзници достигнуваат речиси 20 трилиони евра.
Ниту една европска држава самостојно нема доволно голем пазар за да понуди глобален безбеден финансиски инструмент, но четирите најголеми економии во Европската Унија заедно би можеле да создадат пазар што ќе ја надмине сегашната фрагментација.
Доколку Европската комисија започне да емитува една третина од сите државни обврзници што достасуваат, како и одобрениот буџетски дефицит на земјите-членки, во рок од пет години би можел да се формира пазар вреден околу пет трилиони евра.
Таквиот пазар би бил доволно голем и ликвиден за инвеститорите повеќе да не бараат дополнителна премија поради ниската ликвидност, туку да плаќаат премија за сигурност.
Заштеда од 25 милијарди евра годишно
Доколку трошоците за финансирање се доближат до германските, годишната заштеда на камати би можела да достигне 25 милијарди евра.
Тоа е дури малку повеќе од износот што Европската комисија планира секоја година да го издвојува за отплата на долгот од 800 милијарди евра, создаден преку европскиот постпандемиски фонд за закрепнување.
Поевтино финансирање за компаниите
Заедничкиот европски безбеден финансиски инструмент би служел како репер за корпоративното финансирање во целата Европска Унија.
Тоа би ги намалило трошоците за задолжување на компаниите, без разлика во која земја работат, и би ја забрзало интеграцијата на европските пазари на капитал.
Поевтиното финансирање за јавниот и приватниот сектор е клучно за мобилизирање на повеќе од 1,2 трилиони евра дополнителни инвестиции годишно, што ги предвидува реформската програма на поранешниот претседател на Европската централна банка, Марио Драги.
Пристап само за дисциплинирани држави
Според шпанскиот предлог, пристап до механизмот ќе имаат само земјите што ги почитуваат европските буџетски правила.
Доколку некоја држава ги прекрши преземените обврски, ќе мора самостојно да се задолжува на финансиските пазари по повисока цена.
Механизмот предвидува и систем за компензација, со кој ќе бидат заштитени државите што веќе имаат пониски трошоци за задолжување.
Европа веќе има слично искуство
Авторот потсетува дека Европската Унија веќе покажа дека може успешно да реализира вакви иницијативи.
За само неколку недели беше воспоставена програмата „SAFE“, вредна 150 милијарди евра, преку која Европската комисија обезбедува средства на финансиските пазари и ги насочува кон заеднички европски одбранбени набавки.
За разлика од претходните идеи, „ESF“ не предвидува дополнителни јавни трошоци ниту финансиски трансфери меѓу државите.
Според авторот, останува само политичката волја за реализација на овој механизам, а новата повеќегодишна финансиска рамка на Европската Унија, која стапува во сила на 1-ви јануари 2028-ма година, претставува идеална можност за негово воведување.
На крајот се оценува дека обединувањето на европскиот државен долг не е само чин на солидарност, туку прашање на заеднички економски интерес.
Во свет што станува сè понеповолен за досегашниот економски поредок, Европа повеќе не може да си дозволи да ја плаќа цената на сопствената финансиска поделеност.
