Исхраната е клучна за здравјето на сите органи, вклучувајќи го и црниот дроб. Познато е дека исхраната богата со лиснат зеленчук и посни протеини, со помалку алкохол и заситени масти, придонесува за здравјето. Сепак, влијанието на зачините како што е лукот врз функцијата на црниот дроб и општата состојба на телото ретко се разгледува.
Регистрираната нутриционистка Шарникија Вајт истакнува дека лукот нуди многу повеќе од само арома. „Лукот е лут и исклучително вкусен, а со печењето додава сладост“, вели Вајт за Параде.
Прашањето дали лукот е добар за црниот дроб се поставува сè почесто, особено во контекст на популарните „детоксикациски“ диети. Кетрин М. Патон, нутриционист во Клиниката Кливленд, објаснува дека црниот дроб на здрава личност ефикасно ги филтрира лековите, токсините и бактериите.
„Ако сте здрави и немате заболување на црниот дроб, тој е 100 проценти ефикасен во филтрирањето на лековите, токсините и бактериите и нивното излачување во урината или столицата“, објаснува Патон. Тој додава дека таканаречените детокс третмани можат да бидат штетни. „Различни програми за детокс често вклучуваат високи дози на билни додатоци, витамини и минерали, кои се поврзани со оштетување на црниот дроб. Тој е под стрес бидејќи се обидува да го филтрира сето тоа.“
Најдобрата стратегија е пристап кој ја става исхраната на прво место, а лукот во тој контекст може да ја поддржи функцијата на црниот дроб. Експертите објаснуваат што се случува со црниот дроб со редовна консумација на лук.
Користете лук за црниот дроб
Нутриционистите се согласуваат дека лукот може да биде корисен за црниот дроб, првенствено поради неговите антиинфламаторни својства. Сепак, тој не е чудотворен лек за луѓе со заболувања на црниот дроб, ниту пак може сам по себе да го спречи нивниот развој. д-р Крис Мор, консултант за фитнес и исхрана, објаснува дека лукот помага во специфични ситуации, но како дел од целокупната здрава исхрана.
„Лукот може да биде корисен за црниот дроб, но првенствено како дел од здрава исхрана, а не како независен лек. За здрава личност, додавањето лук во оброците е добра навика, но самото тоа веројатно нема да донесе видливи промени во црниот дроб“, вели Мор.
Според Мор, најсилните докази за придобивките од лукот се кај луѓе со метаболичка дисфункција поврзана со масна болест на црниот дроб (MASLD). Истражувањата, вклучително и студија од 2022 година објавена во Journal of Functional Foods, покажуваат врска помеѓу додатоците во исхраната со лук во прав и подобрувањата на ензимите на црниот дроб и некои метаболички маркери.
Мор истакнува дека подобрувањето не се случува веднаш. Од друга страна, Патон цитира истражувања кои покажуваат дека редовната консумација на лук може да го намали воспалението и оксидативниот стрес во рок од 12 недели. Таа објаснува дека лукот содржи биоактивни соединенија како алицин и диалил дисулфид.
Овие соединенија можат да ја зголемат антиоксидантната активност, да ги потиснат проинфламаторните цитокини – протеини кои служат како хемиски гласници во телото – и да помогнат во заштитата од масни наслаги во црниот дроб.
Патон објаснува дека со долготрајна редовна консумација се постигнуваат поголеми придобивки. Дневната суплементација со лук може да помогне во намалувањето на маснотиите во црниот дроб, но Патон нагласува дека истражувањето е кај луѓе со масна болест на црниот дроб. Студија на мажи во Кина откри дека суровиот лук може да го намали ризикот од влошување на болеста кај луѓе со MASLD.
„Сечкањето, гмечењето или џвакањето на суров лук ослободува повеќе алицин отколку готвењето, па затоа можете да внесете повеќе од соединението“, вели Патон. Сепак, тој додава дека сè уште не е прецизно утврдено колку суров лук треба да се консумира за да се намали ризикот од развој на заболување на црниот дроб.
Можни ризици и интеракции
Консумирањето лук генерално се смета за безбедно. Сепак, Шарникија Вајт предупредува дека луѓето што земаат одредени лекови треба да се консултираат со лекар.
„Лукот може да комуницира со лекови како варфарин, аспирин и други антикоагуланси“, вели таа. Исто така, треба да се земе предвид дека црниот дроб е дел од дигестивниот систем, а лукот понекогаш може да предизвика лошо варење. „Суровиот лук може да предизвика горушица или лошо варење“, додава Вајт.
д-р Мор објаснува дека повеќето здрави луѓе добро го толерираат лукот и дека тој не влијае негативно на црниот дроб. Сепак, клучно е да се консултирате со лекар или нутриционист пред да земете нови додатоци во исхраната или да направите значајни промени во исхраната.
Мор истакнува дека додатоците во исхраната со лук се поконцентрирани од храната, што може да биде проблематично за луѓето кои веќе имаат заболување на црниот дроб или земаат лекови. „За повеќето здрави луѓе, лукот во нормални количини не претставува долгорочен ризик. Проблемот не е самиот лук, туку претерувањето со него“, заклучува Мор.
