Кандидатите чекаат термин, автошколите бараат луѓе, а инструкторите сè почесто ја напуштаат професијата. Теоретски, интерес за возачка дозвола има постојано. Во пракса, часовите се растегнуваат, обуките траат подолго, а некои школи едвај ги покриваат смените. Проблемот што со години тивко се туркаше под тепих, сега веќе се гледа на улица.
Во дел од автошколите велат дека најтешко е да се најде искусен инструктор кој ќе остане. Не некој што ќе дојде на месец-два, туку човек што ќе работи секој ден, со кандидати што првпат седнуваат зад волан, во гужва, нервоза, сообраќај и постојан притисок.
„Ова не е работа само да седиш до кандидат и да му кажуваш лево-десно. Треба трпение, концентрација, нерви и одговорност. А платата често не ја следи тежината на работата“, велат од една автошкола.
Инструкторите се жалат дека работниот ден им е распарчен. Утро, па пауза, па попладне, па вечерен час. Во меѓувреме, сообраќајот е сè погуст, кандидатите сè понервозни, а родителите неретко очекуваат дозволата да се земе „брзо и без многу компликации“.
„Сите сакаат термин веднаш. Кога ќе им кажеме дека треба да почекаат, мислат дека автошколата не сака да работи. А вистината е дека нема доволно инструктори“, објаснува сопственик на автошкола.
Познавачите на оваа дејност велат дека проблемот не е само во платите, иако тие се првата причина што најчесто се споменува. Многу инструктори заминуваат во превознички фирми, такси компании, достава или во сосема други сектори каде што, според нив, за сличен напор можат да заработат повеќе. Некои, пак, ја напуштаат работата поради стрес.
Економистите додаваат дека ова е класичен пример на професија која формално постои, но пазарот веќе не ја наградува доволно за да привлече нови луѓе. Трошоците за автошколите растат: гориво, одржување возила, осигурување, регистрација, даноци, плати. Од друга страна, кандидатите тешко прифаќаат поскапа обука.
„Кога цената на обуката ќе се зголеми, сите реагираат. Но ако не се зголеми, школите немаат простор да платат добар инструктор. Тоа е круг од кој тешко се излегува“, оценуваат економистите.
Најголем товар чувствуваат помалите автошколи. Тие немаат голем број возила, ниту можност лесно да заменат инструктор ако некој замине. Еден човек помалку значи помалку часови, незадоволни кандидати и притисок врз останатите. Во некои случаи, кандидатите се префрлаат од една школа во друга, барајќи побрз термин, но и таму ги пречекува истата приказна.
„Нема магија. Ако инструкторот има шест или седум кандидати во денот, не може да земе уште десет. Тоа е и небезбедно“, велат од секторот.
Кандидатите, пак, гледаат од свој агол. За нив возачката дозвола е потреба, не луксуз. Некој ја бара за работа, некој за патување, некој затоа што живее надвор од централниот дел од градот и без автомобил тешко функционира. Кога обуката се одолжува, нервозата расте.
Дополнителен проблем е што младите ретко ја гледаат оваа професија како привлечна кариера. Да се биде инструктор значи секој ден да се работи со почетници, да се презема ризик, да се реагира брзо и да се остане смирен кога другиот паничи. Не секој го може тоа. И не секој сака.
Познавачите предупредуваат дека ако трендот продолжи, кандидатите ќе чекаат подолго, а цените најверојатно ќе одат нагоре. Не затоа што некој сака да ги „казни“ идните возачи, туку затоа што системот станува скап за одржување.
„На крај, сè се сведува на едноставна математика. Ако нема доволно луѓе што сакаат да работат како инструктори, ќе има помалку термини и поскапа услуга“, велат експерти.
Автошколите засега се снаоѓаат како знаат. Некои ги продолжуваат работните часови, други одбиваат нови кандидати додека не ослободат место. А кандидатите? Чекаат. Возачка дозвола и понатаму се бара, но сè потешко се стигнува до човекот што треба да ве научи како правилно да го држите воланот.
Б.З.М.
