Летувањето најчесто почнува уште дома, не на плажа. Почнува со куфери на средина од соба, со нервозно броење пасоши, со прашањето дали е исклучен бојлерот и со она познато „ајде, ќе средиме по пат“. Токму тука, велат познавачите на туристичките навики, многу семејства ги прават најскапите грешки. Не на море, туку пред да стигнат до него.
Првата грешка е заминување без реален буџет. Луѓето најчесто ја пресметуваат само цената на сместувањето и горивото, а забораваат на патарини, паркинг, лежалки, храна, осигурување, ситни поправки на автомобилот и неочекувани трошоци. Економистите предупредуваат дека токму тие „мали“ суми на крајот прават голема дупка во домашниот буџет.
„Не е проблем само колку чини одморот, туку колку пари ќе ви останат кога ќе се вратите дома“, велат економисти кои ги следат трошоците на домаќинствата. Нивниот совет е едноставен: пред патување да се направи груба сметка и да се остави резерва. Не за луксуз. За мирна глава.
Втората грешка е купување во последен момент. Ден пред тргнување се купуваат апостолки, креми, очила, полначи, лекови, па дури и куфери. А кога нешто се купува набрзина, најчесто се плаќа поскапо. Трговците добро знаат кога почнува сезоната и кога луѓето немаат време да споредуваат цени.
Познавачите на потрошувачките навики велат дека летувањето треба да се подготвува барем една недела порано.
„Кога купувате под притисок, ретко купувате паметно“, велат тие. И тука нема голема мудрост. Список на хартија, проверка дома, па дури потоа продавница.
Третата грешка е патување без патничко осигурување. Многумина го гледаат како непотребен трошок, особено ако одат во блиска земја. Но доволна е една температура, исеченица, алергиска реакција или проблем со дете за одморот да се претвори во скап и непријатен ден. Осигурувањето најчесто чини помалку од една вечера за семејство, а може да покрие многу поголем трошок.
„Луѓето често штедат на нешто што не го гледаат веднаш, а потоа плаќаат многу повеќе кога ќе се случи проблем“, велат осигурителни познавачи. Особено треба да внимаваат семејствата со мали деца, повозрасните патници и оние што имаат хронични здравствени состојби.
Четвртата грешка е неподготвен автомобил. Масло, гуми, клима, течност за ладење, резервна гума, документи. Сè изгледа здодевно додека не застанете на автопат, на 38 степени, со деца на задно седиште и полн гепек. Тогаш секоја заштедена проверка станува нервоза.
Автомеханичари често предупредуваат дека пред долг пат не треба да се чека последниот ден.
„Проверка на возило не се прави вечерта пред тргнување. Ако нешто треба да се смени, тогаш веќе е доцна“, велат тие.
Најмногу проблеми, според нив, се јавуваат кај гуми, акумулатори и систем за ладење.
Петтата грешка е игнорирање на документите. Пасоши со истечен рок, лични карти, зелена карта, полномошно за возило ако автомобилот не е на ваше име, здравствени документи, потврди за резервација. Сето тоа звучи како ситница, ама на граница ситниците стануваат голема работа.
Некои патници ги чуваат документите во различни торби, па потоа пребаруваат низ куфери пред шалтер. Други тргнуваат со фотографија од документ во телефон, мислејќи дека тоа ќе помине. На граница не поминува баш сè. И таму нема многу објаснување.
Шестата грешка е тргнување без план за патот. Не мора секој одмор да биде војнички распоред, но основните работи треба да се знаат: кога се тргнува, каде се прави пауза, каде има бензински станици, колку трае патот и дали има гужви. Особено ако се патува ноќе или со деца.
Познавачите на туризмот велат дека добриот одмор не зависи само од хотелот или плажата. Зависи и од тоа како ќе стигнете таму.
„Најлошо е кога луѓето заминуваат изморени, нервозни и неподготвени, па првите два дена од одморот ги трошат за да се смират“, велат тие.
Летувањето треба да биде пауза, не дополнителен стрес. Затоа, пред да се затвори вратата од домот и да се тргне кон граница, вреди уште еднаш да се провери сè. Пари, документи, автомобил, осигурување, лекови. И она најважното: да не се тргне со глава полна паника, туку со план што држи вода.
Б.З.М.
