Пред само десетина години стан од 100.000 евра се сметаше за луксуз. Денес, во голем дел од Скопје, тоа е цената на просечен двособен или помал стан во понова градба.
Со постојаниот раст на цените на недвижностите, сè повеќе млади семејства си го поставуваат истото прашање – колкав месечен приход е потребен за банката воопшто да ми одобри кредит, но и за таквиот кредит да не стане товар што ќе го оптоварува семејниот буџет со децении.
Колку пари треба да имате однапред?
Најголемиот дел од банките бараат купувачот да учествува со сопствени средства, а остатокот да се финансира преку станбен кредит.
За стан вреден 100.000 евра, пресметката најчесто изгледа вака:
| Ставка | Износ |
|---|---|
| Цена на стан | 100.000 € |
| Учество (20%) | 20.000 € |
| Банкарски кредит | 80.000 € |
Освен учеството, купувачот треба да ги плати и нотарските трошоци, процената на имотот, административните такси и другите придружни трошоци, што дополнително го зголемува потребниот почетен капитал.
Колкава е месечната рата?
Доколку кредитот изнесува 80.000 евра, рокот на отплата е 30 години, а каматната стапка се движи околу 4 проценти, месечната рата би изнесувала приближно околу 380 до 420 евра месечно или 23.000 до 26.000 денари.
Точниот износ зависи од условите на конкретната банка, видот на каматната стапка и рокот на отплата.
Дали две просечни плати се доволни?
Просечната нето-плата во Македонија според последните официјални податоци изнесува 48.779 денари.
Тоа значи дека семејство со две просечни плати располага со околу 97.558 денари месечно.
На прв поглед изгледа доволно, но тогаш започнува вистинската пресметка.
Еден месец за четиричлено семејство
| Трошок | Износ |
|---|---|
| Рата за кредит | 25.000 ден. |
| Храна | 35.000 ден. |
| Комуналии | 10.000 ден. |
| Гориво и превоз | 9.000 ден. |
| Интернет и телефони | 3.000 ден. |
| Деца (училиште, активности) | 8.000 ден. |
| Облека и обувки | 5.000 ден. |
Вкупно 95.000 денари
Во оваа пресметка не се вклучени:
- годишен одмор;
- сервис на автомобил;
- приватни здравствени услуги;
- родендени;
- непланирани дефекти;
- штедење.
Практично, две просечни плати можат да бидат доволни за отплата на ваков кредит, но оставаат многу мал простор за финансиска резерва.
Колкав приход навистина носи мирен сон?
Финансиските советници предупредуваат дека семејниот буџет не треба целосно да се троши секој месец.
По плаќањето на сите обврски, пожелно е да останат средства за:
- фонд за итни случаи;
- годишен одмор;
- образование на децата;
- замена на автомобил;
- непредвидени трошоци.
Поради тоа, многу финансиски експерти сметаат дека за ваков кредит значително покомфорен е вкупен семеен нето-приход од најмалку 120.000 до 140.000 денари месечно. Тоа не е услов на банките, туку практична проценка што остава простор за штедење и неочекувани расходи.
Најголемиот проблем не е кредитот
Интересно е што за многу купувачи поголем предизвик од месечната рата е токму почетното учество.
За стан од 100.000 евра потребни се најмалку 20.000 евра сопствени средства, а со дополнителните трошоци почетната сума лесно може да надмине 22.000 евра.
За младо семејство кое штеди по 300 евра месечно, потребни би биле повеќе од шест години само за да се собере оваа сума, доколку во меѓувреме цените на становите не продолжат да растат.
Дали станува сè потешко да се купи стан?
Одговорот е – да.
Во последните години цените на недвижностите растат побрзо од платите, особено во Скопје. Тоа значи дека иако приходите постепено се зголемуваат, потребниот износ за учество и месечната кредитна обврска растат уште побрзо.
За многу млади семејства, купувањето стан денес повеќе не зависи само од добрата плата. Потребни се години штедење, стабилни приходи и внимателно финансиско планирање.
Прашањето повеќе не е дали можете да добиете кредит.
Прашањето е дали по неговата отплата ќе ви останат доволно средства за живот каков што го посакувате.
С.Б.
Се лади ли пазарот на недвижности? – denar.mk
