Илјада денари денес сè уште не изгледаат како мала сума. Но ако влезете во маркет, брзо ќе сфатите дека количката останува полупразна. Пред дваесетина години ситуацијата беше сосема поинаква. Со истите тие пари многу семејства купуваа намирници за неколку дена, а понекогаш и за цела недела.
Во меѓувреме, платите значително пораснаа, но истото се случи и со цените. Инфлацијата, растот на трошоците за производство, поскапувањето на енергенсите и храната постепено ја намалија куповната моќ на парите. Индексите на потрошувачките цени покажуваат дека трошоците за живот денес се значително повисоки отколку пред две децении, при што храната останува една од категориите што најсилно влијае врз семејниот буџет.
Што можевте да купите тогаш?
Иако цените се разликуваа од маркет до маркет, многумина ќе се препознаат во оваа слика од средината на 2000-тите.
| Производ | Во 2006 | Денес* |
|---|---|---|
| Леб | 15 денари | 35–45 денари |
| Млеко (1 л) | 30 денари | 65–90 денари |
| Масло за јадење | 55 денари | 95–140 денари |
| Јајца (10) | 45 денари | 90–140 денари |
| Сирење (1 кг) | 220 денари | 450–700 денари |
| Пилешко месо (1 кг) | 120 денари | 220–380 денари |
*Просечни малопродажни цени во зависност од брендот и маркетот.
Со 1.000 денари тогаш можевте да купите леб, млеко, масло, шеќер, брашно, јајца, сирење, месо, овошје и зеленчук, а да ви останат пари и за неколку ситници.
Денес, истата листа често чини двојно, па и тројно повеќе.
Платите пораснаа, но дали порасна и животниот стандард?
Просечната нето-плата во Македонија денес изнесува 48.779 денари, што е значително повеќе отколку пред дваесет години. Но растот на платите не значи автоматски и поголема куповна моќ, бидејќи во истиот период значително поскапеа храната, услугите, домувањето и превозот.
Затоа многумина имаат чувство дека, иако заработуваат повеќе отколку порано, на крајот од месецот им остануваат помалку пари.
Денес најголем дел од буџетот оди за основни потреби
Во речиси секое домаќинство најголемите месечни расходи се:
- храна;
- сметки;
- гориво;
- станбен кредит или кирија;
- образование и активности за децата.
Токму тие категории во последните години најмногу го притискаат семејниот буџет, додека државата периодично воведува мерки за ограничување на маржите и следење на цените на основните производи со цел да го ублажи растот на трошоците.
Не е само носталгија
Кога постарите генерации велат дека „со 1.000 денари некогаш се купуваше многу повеќе“, тоа не е само чувство.
Економските показатели потврдуваат дека куповната моќ на парите се менува со текот на времето. Платите растат, но растат и цените, а за многу семејства најголемото прашање останува исто – дали месечните приходи можат да го следат темпото на поскапувањата.
Можеби најдобар показател не е колку денари имаме во паричникот, туку колку производи можеме да купиме со нив.
С.Б.
