Високиот крвен притисок, односно хипертензијата, е чест здравствен проблем што го зголемува ризикот од срцеви заболувања и мозочен удар.
Иако најчесто се поврзува со прекумерниот внес на сол, помалку познат фактор на ризик е фруктозата, особено онаа што се внесува преку пијалаци засладени со шеќер. Ново истражување покажува дека навиката за консумирање вакви пијалаци во младоста може да доведе до појава на хипертензија во зрелата возраст.
Фруктозата е едноставен шеќер што природно се наоѓа во овошјето, овошните сокови и медот. Но, во прехранбената индустрија таа се додава во голем број производи, меѓу кои газирани пијалаци, овошни напитоци, спортски пијалаци, јогурти, житарки и пекарски производи.
Прекумерниот внес на фруктоза, особено преку течности, го оптоварува црниот дроб, каде што го поттикнува создавањето на урична киселина.
Зголеменото ниво на урична киселина може да ги оштети внатрешните ѕидови на крвните садови и да придонесе за покачување на крвниот притисок. Истовремено, црниот дроб произведува повеќе триглицериди и липопротеини со многу мала густина, што во комбинација со хипертензијата дополнително го зголемува ризикот од срцеви заболувања.
Истражување за навиките на младите
За да ги испитаат долгорочните последици, научници од Харвард и Универзитетот во Торонто ги анализирале податоците од големата студија „Growing Up Today Study“ (GUTS).
Во истражувањето, кое започнало во 1996-та година, учествувале речиси 26.000 деца и адолесценти, чие здравје и животни навики биле следени до нивната 25-годишна возраст. Учесниците редовно пополнувале прашалници за исхраната, телесната тежина и висина, начинот на живот и здравствената состојба.
Посебно внимание било посветено на внесот на пијалаци засладени со шеќер, како што се газираните пијалаци и ладните чаеви, овошните сокови и целото овошје. Врз основа на овие податоци, истражувачите го пресметале вкупниот внес на фруктоза.
Во текот на следењето, кај 1.625 учесници, односно кај нешто повеќе од шест проценти, била дијагностицирана хипертензија.
Засладените пијалаци значително го зголемуваат ризикот
Откако ги земале предвид факторите како исхраната, физичката активност и времето поминато пред екран, научниците дошле до јасни заклучоци.
Вкупниот внес на фруктоза сам по себе не бил поврзан со поголем ризик, но ситуацијата се променила кога бил анализиран нејзиниот извор.
Се покажало дека поголемата консумација на пијалаци засладени со шеќер е директно поврзана со повисок ризик од хипертензија. Лицата кои пиеле два или повеќе такви пијалаци дневно имале значително поголем ризик во споредба со оние кои ги консумирале помалку од трипати неделно.
Само една порција засладен пијалак дневно го зголемувала ризикот за 14 проценти. Кај газираните пијалаци ризикот растел за 23 проценти по дневна порција, а кај спортските пијалаци дури за 36 проценти.
Слично на тоа, поголемата консумација на овошни сокови – една и пол или повеќе чаши дневно – исто така била поврзана со повисок ризик.
Од друга страна, консумирањето цело овошје, без разлика на количината, не покажало никаква поврзаност со ризикот од развој на хипертензија.
Истражувањето покажало и дека замената на нездравите навики со поздрави носи конкретни придобивки. Замената на една дневна порција засладен пијалак со цело овошје го намалила ризикот од хипертензија за 22 проценти. Ако наместо тоа се испие чаша млеко, ризикот се намалува за 13 проценти, а ако се испие вода – за девет проценти.
Исто така, замената на една порција овошен сок со цело овошје била поврзана со 19 проценти помал ризик.
Авторите на студијата посочуваат и одредени ограничувања. Податоците се базирале на изјавите на самите учесници, што остава можност за одредени неточности. Дополнително, бидејќи најголемиот дел од испитаниците биле белци, резултатите треба да се потврдат и кај други етнички групи.
Што значи ова во секојдневниот живот?
Главната порака на ова истражување е дека додадените шеќери, особено оние во течна форма, претставуваат ризик за здравјето на срцето.
Од друга страна, природните шеќери од целото овошје не треба да предизвикуваат загриженост. За разлика од соковите и засладените пијалаци, овошјето содржи влакна и други хранливи материи што го поддржуваат здравјето на целиот организам.
Доколку сте навикнати секојдневно да пиете засладени пијалаци, обидете се постепено да го намалувате нивниот внес. За почеток, заменете еден таков пијалак дневно со чаша вода, млеко или изедете едно парче овошје.
Кравјото млеко се препорачува бидејќи содржи калциум, калиум и биоактивни пептиди – материи кои помагаат во регулирањето на крвниот притисок.
Наместо купечки сокови и газирани пијалаци, можете да подготвите незасладен ладен чај, вода со парчиња овошје или домашни напитоци без додаден шеќер.
Севкупен пристап кон здрав крвен притисок
Ова истражување потврдува дека пијалаците засладени со шеќер можат да го зголемат ризикот од висок крвен притисок, пред сè поради високата содржина на фруктоза. Иако повременото консумирање веројатно нема да предизвика штета, секојдневната навика може да има сериозни последици.
Затоа, кога сте жедни, најдобар избор се водата, млекото или незасладениот чај.
Секако, крвниот притисок зависи и од други животни навики. Балансирана исхрана богата со природни намирници, редовна физичка активност, намалување на стресот и квалитетен сон се клучни за превенција на хипертензијата. Усвојувањето на овие навики не само што го намалува ризикот од хронични заболувања, туку значително го подобрува и квалитетот на животот.
