Што значи денес да бидете дел од средната класа? Дали е доволно да имате просечна плата, или критериумите одамна се променети?
До пред десетина години многумина веруваа дека две просечни плати се доволни за пристоен живот. Денес, по неколку години инфлација, раст на цените на храната, недвижностите и услугите, сè повеќе семејства признаваат дека и со значително повисоки приходи внимателно го планираат секој месец.
Според последните податоци на Државниот завод за статистика, просечната нето-плата во Македонија изнесува 48.779 денари. Тоа значи дека домаќинство со две просечни плати располага со околу 97.500 денари месечно. Но дали тоа е доволно за живот кој повеќето би го нарекле средна класа?
Средната класа не се мери само со платата
Економистите одамна предупредуваат дека припадноста на средната класа не зависи само од висината на приходите. Таа подразбира чувство на финансиска сигурност и можност да се покриваат редовните трошоци без постојан страв од непредвидени расходи.
За многу семејства тоа значи:
- да можат редовно да ги плаќаат сметките;
- да отплаќаат станбен кредит;
- еднаш годишно да заминат на летен одмор;
- да одвојуваат средства за образованието на децата;
- да поседуваат автомобил;
- секој месец да заштедат барем мал дел од приходите.
Токму последната ставка е најголемиот предизвик.
Каде исчезнуваат парите?
Да земеме пример на четиричлено семејство кое живее во Скопје и отплаќа станбен кредит.
Просечниот месечен буџет лесно може да изгледа вака:
| Трошок | Проценет месечен износ |
|---|---|
| Храна и пијалаци | 35.000 денари |
| Станбен кредит | 22.000 денари |
| Комунални сметки | 10.000 денари |
| Гориво и превоз | 9.000 денари |
| Телефони и интернет | 3.000 денари |
| Облека и обувки | 6.000 денари |
| Деца, училиште и активности | 8.000 денари |
| Непредвидени трошоци | 5.000 денари |
Вкупно: Околу 98.000 денари месечно.
Тоа практично значи дека две просечни плати можат да бидат доволни за покривање на основните трошоци, но оставаат ограничен простор за поголема заштеда, инвестиции или непланирани расходи.
Колкав приход навистина обезбедува чувство на сигурност?
Финансиските советници често посочуваат дека домаќинство кое сака да живее без постојан притисок треба, покрај редовните трошоци, да може да создава и финансиска резерва.
Во пракса тоа значи дека по плаќањето на сите обврски треба да останат средства за:
- итни медицински трошоци;
- поправка или замена на автомобил;
- семеен одмор;
- штедење;
- инвестиции во образованието на децата.
Според оваа логика, многу семејства сметаат дека месечен нето-приход од 120.000 до 150.000 денари овозможува многу поголема финансиска стабилност отколку две просечни плати. Не постои официјален праг за „средна класа“, но ова е проценка заснована на типичните трошоци на урбано четиричлено домаќинство.
Средната класа е под најголем притисок
Во последните години најсилен удар врз семејните буџети зададоа растот на цените на храната, станбените кредити и недвижностите.
Во исто време, многу семејства се обидуваат да го задржат истиот начин на живот, но со значително повисоки месечни расходи.
Затоа денес средната класа не се дефинира само преку платата, туку преку можноста семејството да живее без задолжување за секој поголем трошок и да планира за иднината, а не само да го преживее тековниот месец.
Прашањето повеќе не е дали некој зема просечна плата.
Прашањето е дали со тие приходи може да си дозволи достоинствен живот, да заштеди нешто за утре и да не стравува од секој неочекуван трошок.
С.Б.
