Патот на Србија кон членство во Европската Унија наиде на нова пречка, бидејќи на состанокот на амбасадорите во Брисел во среда не беше постигнат договор за понатамошните чекори во процесот на пристапување. Осум од 27-те земји-членки се спротивставија на отворањето на ново поглавје од преговорите со Србија, што го потврдија три дипломатски извори од ЕУ, пишува Euronews.
Поделени мислења меѓу членовите
На отворањето на Кластер 3, кој се фокусира на конкурентноста и инклузивниот раст, се спротивставија Холандија, Шведска, Финска, Белгија, Естонија, Литванија, Бугарија и Хрватска. Трите земји кои покажаа резерви, но не изразија директно противење се Данска, Луксембург и Латвија.
Од друга страна, влијателната Франција се издвојува меѓу застапниците на пристапувањето на Србија. Францускиот претседател Емануел Макрон претходно изјави дека на Унијата ѝ е потребна „силна и демократска Србија“. Земјите кои поддржуваат понатамошни преговори изразија загриженост поради ризикот од понатамошно отуѓување на Србија и недостатокот на награда за спроведените реформи.
Србија официјално аплицираше за членство во 2009 година, а доби статус на кандидат во 2012 година. Оттогаш се отворени 22 поглавја, од кои две се привремено затворени. За отворање и затворање на преговарачките кластери, тематски единици што вклучуваат правни и политички области, потребна е едногласна поддршка од сите 27 земји-членки.
Ставот на Европската комисија
Поранешната српска премиерка Ана Брнабиќ остро ги отфрли тврдењата дека нејзината земја е проруска, изјавувајќи за „Еуроњуз“ дека Србија ја поддржува Украина од почетокот на руската инвазија и го осуди она што го опиша како „двојни стандарди“ во процесот на пристапување во ЕУ.
Портпаролот на Европската комисија во понеделник изјави дека до земјите-членки е дистрибуиран документ во кој се објаснува зошто извршната власт на ЕУ верува дека „неодамнешните чекори“ од страна на српските власти го оправдуваат отворањето на Кластер 3.
Во документот, кој го виде „Еуроњуз“, се вели дека Србија ги исполнила значајните обврски преземени како одговор на загриженоста на земјите-членки, вклучително и повлекувањето на контроверзните измени на законите за судство, и постигнала напредок во слободата на медиумите, изборната рамка и соработката со ЕУ во надворешната и безбедносната политика.
Иако Србија сè уште не ги почитува санкциите на ЕУ против Русија, Комисијата забележа дека Белград соработувал во борбата против заобиколувањето на санкциите, обезбедил значителна поддршка за Украина и ги зголемил политичките контакти на високо ниво со Киев. Сепак, во документот се признава дека работата не е завршена и дека „потребна е понатамошна работа“ за судските и обвинителските реформи.
Владеењето на правото и санкциите како главни пречки
Средбата во среда имаше за цел да утврди дали земјите-членки ја делат позитивната оценка на Комисијата. Дипломат на ЕУ изјави за „Еуроњуз“ под услов да остане анонимен дека противењето на осумте земји се базира на „проблематични“ прашања за владеењето на правото во Србија и „непочитување на санкциите“.
Друг дипломат рече дека неколку земји-членки се согласиле со оценката на Комисијата, верувајќи дека Србија „ги исполнила“ или е „на добар пат“ да ги исполни критериумите за напредок во Групата 3. Отворањето на овој кластер е јавно поддржано и од голем број високи претставници на ЕУ, особено откако српскиот претседател Александар Вучиќ ги повлече контроверзните судски измени во јуни по препораките од Венецијанската комисија.
Комесарот за проширување на ЕУ, Марта Кос, е меѓу врвните претставници кои се залагаат за овој потег. „Со оглед на неодамнешните позитивни случувања, Комисијата му ја повтори на Советот својата препорака за отворање на Групата 3 во преговорите за пристапување со Србија“, рече Кос за време на дебатата за пристапувањето на Србија во Европскиот парламент во вторник.
„Комисијата, исто така, ќе продолжи да охрабрува понатамошен напредок во реформите во корист на сите српски граѓани и на српското општество како целина.“
