Европската комисија започнува нови разговори со земјите-членки на ЕУ за да се спречи новиот систем на гранични контроли да предизвика големи одложувања на аеродромите и граничните премини за време на летната туристичка сезона.
Станува збор за Системот за влез/излез, попознат како EES, нов дигитален систем за евидентирање на влезови и излези од Шенген зоната, кој се однесува на патници од земји надвор од Европската Унија.
Според писмото испратено од европскиот комесар за миграција Магнус Брунер до претставниците на аеродромите и авиокомпаниите, кое го виде Политико, целта на системот е „да ги чува граѓаните безбедни, без непотребна непријатност за посетителите надвор од Шенген зоната“.
Сепак, токму непријатноста стана главна грижа на европската авиоиндустрија. Асоцијациите на авиокомпании и аеродроми, вклучувајќи ги Авиокомпаниите за Европа и Меѓународното здружение за воздушен транспорт (IATA), ја предупредија Европската комисија дека новиот систем веќе предизвикува сериозни редици на граничните контроли и одложувања за патниците што влегуваат или излегуваат од ЕУ.
EES е развиен со години како замена за традиционалното печатење во пасошите. Наместо печат, на патниците од земји кои не се членки на ЕУ им се земаат биометриски податоци при влегување во Шенген – фотографија од нивното лице и отпечатоци од прсти – заедно со дигитален запис за датумот и местото на влез и излез.
Системот постепено беше воведен од октомври минатата година, а од 10 април оваа година стана задолжителен за сите патници од земји кои не се членки на ЕУ кои влегуваат во Шенген зоната за краток престој.
Сепак, неговото воведување не помина непречено. Според воздухопловната индустрија, некои аеродроми и гранични премини се соочуваат со технички проблеми, недоволен број вработени и несоодветна инфраструктура, што доведе до зголемување на времето на чекање за странски патници.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во петокот призна дека има технички проблеми и дека ќе биде потребна „многу работа“ за системот да функционира непречено.
Брунер, од друга страна, рече дека EES работи добро во повеќето земји-членки и на повеќето аеродроми, но призна дека се создаваат долги редици на одредени дестинации. Тој како причини ги наведе недостатокот на персонал и несоодветната инфраструктура.
Земјите-членки во моментов имаат можност привремено да ја суспендираат обврската за собирање биометриски податоци со цел да се забрза протокот на патници. Европската комисија сега најавува дополнителна помош за земјите што сè уште се соочуваат со проблеми, во координација со националните власти за намалување на застојот во текот на најпрометниот дел од годината.
Според податоците доставени до Политико, Системот за енергетска ефикасност (EES) спречил влез во ЕУ за 43.728 лица кои не ги исполниле условите од октомври 2025 година. Од нив, 16.383 патници немале доволно оправдување за влез, 8.739 би го пречекориле својот престој, додека повеќе од 400 се обиделе да ја преминат границата со фалсификувани документи.
Најголем ризик за патниците во текот на летото остануваат толпите на големите аеродроми и граничните премини, особено во земјите со силен туристички сообраќај. Затоа, авиокомпаниите предупредуваат дека, без дополнителен персонал и флексибилност во примената на правилата, EES би можел да стане една од главните причини за доцнења во европскиот воздушен сообраќај ова лето.
Сепак, за Европската Унија, системот има стратешко значење: треба да го олесни откривањето на луѓе кои престојуваат подолго од дозволениот рок, користат лажни идентитети или се обидуваат да влезат во Шенген без да ги исполнат условите. Токму затоа Брисел не се откажува од ЕЕС, туку сега се обидува да спречи дигиталната граница, воведена за поголема безбедност, да прерасне во нов логистички проблем за европскиот туризам.
