Европската централна банка сака да го затвори поглавјето за вонредни мерки што ја одбележаа последната деценија. Претседателката на ЕЦБ, Кристин Лагард, изјави дека монетарната политика се враќа на своите основни инструменти, но со една важна разлика – светот денес е многу понепредвидлив отколку пред финансиската криза, пандемијата и војната во Украина.
На годишниот состанок на централните банкари во Синтра, Португалија, таа истакна дека каматните стапки повторно стануваат главен инструмент на монетарната политика, додека вонредните мерки ќе се користат само кога околностите навистина го бараат тоа.
„Монетарната политика се враќа на основните алатки. Но, тоа не значи дека истовремено се враќаме на истото идеализирано минато.“
Крај на ерата на неконвенционални мерки?
Во последните тринаесет години, ЕЦБ користеше инструменти што беа речиси незамисливи пред глобалната финансиска криза. Купуваше државни обврзници во голем обем, одобруваше повеќегодишни поволни кредити на банките и однапред сигнализираше за идната насока на монетарната политика на пазарите.
Ваквите мерки беа одговор на должничката криза во еврозоната, пандемијата и енергетскиот шок предизвикан од руската инвазија на Украина.
Денес, Франкфурт сака да испрати поинаква порака – монетарната политика повторно може во најголема мера да се потпре на каматните стапки, а не на програмите за итни случаи.
Поотпорна еврозона, но не и помирен пазар
Лагард верува дека еврозоната е подобро подготвена денес отколку пред десет години. Банкарскиот систем е предмет на построг надзор, воспоставени се заеднички механизми за финансиска заштита како што е Европскиот механизам за стабилизација, а енергетската транзиција постепено ја намалува зависноста на Европа од фосилни горива.
Според неа, ова ѝ овозможува на ЕЦБ повторно да се фокусира на својата главна цел – стабилност на цените.
Но, поотпорна економија не значи попредвидлива средина.
Тарифите, војните и нафтата ги менуваат правилата на играта
Најголемиот предизвик за централните банки повеќе не е само инфлацијата или економскиот раст, туку брзината со која се менуваат глобалните услови.
Лагард ги наведе американските тарифи како пример. Економските модели очекуваа еврото да ослабне во однос на доларот, но се случи спротивното, бидејќи инвеститорите ги преиспитаа ризиците поврзани со американските средства.
Слична е ситуацијата и на пазарот на енергија. Конфликтот на Блискиот Исток покажа дека цената на нафтата може да скокне на 120 долари за барел за само неколку месеци, а потоа повторно да се спушти на околу 70 долари. Ваквите осцилации директно влијаат на инфлацијата и го отежнуваат донесувањето одлуки за каматните стапки.
Што значи новата стратегија на ЕЦБ за пазарите?
Најважната порака од Синтра не е ново ниво на каматни стапки, туку промена во начинот на кој ЕЦБ сака да ја спроведува монетарната политика.
Банката повеќе не сака однапред да дава јасни сигнали на пазарите за идните движења. Наместо тоа, секоја одлука ќе зависи од новите економски податоци, инфлацијата, пазарот на трудот и развојот на геополитичките ризици.
За компаниите, ова значи дека планирањето на трошоците за финансирање ќе стане посложено. Од друга страна, инвеститорите ќе мора да обрнат поголемо внимание на макроекономските индикатори, наместо да очекуваат однапред одредена патека на монетарната политика.
Затоа, пораката од Франкфурт е јасна – ерата на автоматски очекувања завршува. Во свет на сè почести геополитички и економски шокови, флексибилноста станува исто толку важна алатка како и самите каматни стапки.
