Летањето за повеќето здрави луѓе не е опасно, но многумина по слетувањето сепак не се чувствуваат како да поминале само неколку часа седејќи во авион. Замор, сува кожа, жед, надуеност, главоболка и чувство на „тешка глава“ се чести последици од патувањето со авион. Причината е комбинација од сув воздух, промена на притисокот, помало количество кислород и долго седење, пишува „Metro“.
Иако телото на здравите патници најчесто брзо се прилагодува, авионот сепак не е природна средина за човечкиот организам. На висина од околу 10.000 метри нашето тело поминува низ низа промени, а некои од нив започнуваат уште пред самото полетување.
Стресот започнува уште на аеродромот
Фармацевтката Торун Говинд објаснува дека нивото на стрес кај многу патници почнува да се зголемува уште пред влегувањето во авион. Гужвите, редиците, безбедносните проверки, проверката на документите и стравот дека нешто сме заборавиле се доволни за телото да премине во состојба на зголемена подготвеност.
Но, експертите истакнуваат дека аеродромите сами по себе можат да делуваат дезориентирачки. По безбедносната контрола, патниците се наоѓаат во своевиден меѓупростор, помеѓу поаѓањето и дестинацијата, каде што лесно се губи чувството за време и рутина. Психологот Стив Тејлор од Универзитетот „Лидс Бекет“ вели дека луѓето чувството на контрола над сопственото време го поврзуваат со контрола над животот. Кога тоа ќе се изгуби, расте и анксиозноста.
Што се случува во авионот?
По полетувањето, телото брзо почнува да се прилагодува на новите услови. Притисокот во кабината се одржува на ниво што одговара на висина меѓу 1.800 и 2.400 метри. Поради тоа, нивото на кислород во крвта може да се намали од околу 97% на околу 90%.
За повеќето здрави луѓе тоа не е опасно, но може да објасни зошто за време или по летот се чувствуваме уморно, успорено или благо омамено. Помалку кислород значи и нешто послабо снабдување на мозокот, што може да влијае на концентрацијата и чувството на будност.
Зошто устата, очите и кожата се суви?
Воздухот во кабината е исклучително сув. Влажноста најчесто се движи меѓу 10 и 20 проценти, што е помалку отколку во многу домови, каде што обично изнесува околу 40 до 50 проценти. Затоа многумина за време на летот чувствуваат сувост во очите, носот, грлото и кожата.
Говинд истакнува дека тоа не значи дека телото веднаш станува сериозно дехидрирано. Сувиот воздух пред сè ги суши надворешните површини на телото. Луѓето што носат контактни леќи тоа најчесто први го забележуваат. Сепак, се препорачува пиење вода за време на летот, а алкохолот да се остави за по пристигнувањето, бидејќи може дополнително да ја зголеми жедта и главоболката.
Зошто авионската храна има поинаков вкус?
Промената на притисокот и сувиот воздух влијаат и на чувството за вкус. Бидејќи мирисот има голема улога во тоа како ја доживуваме храната, сувоста на носот и послабото чувство за мирис можат да направат слаткото и соленото да ни изгледаат поблаги од вообичаено.
Затоа авионската храна често е посилно зачинета, а сокот од домати и „Блади Мери“ на многумина во авион им имаат подобар вкус отколку на земја. Умами вкусот, кој се поврзува со домати, месо и печурки, во воздухот останува поизразен од другите вкусови.
Зошто сме надуени по лет?
Надуеноста за време на летот не е замислена. Како што паѓа притисокот во кабината, гасовите во телото се шират. Поради тоа, многумина се чувствуваат надуено, особено на подолги летови.
Истиот принцип објаснува и пукањето во ушите. Воздухот во средното уво и синусите се прилагодува на промената на притисокот, а тој процес се чувствува како притисок, затнатост или пукање.
Како да си помогнете за време и по летот?
Експертите советуваат неколку едноставни чекори. За време на летот добро е да се пие доволно вода, да се избегнува прекумерен алкохол и кофеин, повремено да се стане и да се прошета низ кабината, како и да се раздвижуваат нозете додека седите.
На подолги летови можат да помогнат и компресивни чорапи, особено кај лица склони кон отекување на нозете. По слетувањето е корисно да се излезе на дневна светлина и лесно да се движите, наместо веднаш да останете во затворен простор.
Експертот за велнес Џон Ла Пума советува по пристигнувањето што поскоро да почнеме да се однесуваме според локалното време. Ако е утро, треба да се излезе на дневна светлина пред кафе и мобилен телефон, бидејќи токму светлината најбрзо му помага на телото да го „намести“ внатрешниот часовник.
Кај пократки промени на временските зони, телото најчесто се прилагодува за еден до два дена. Заморот по лет тогаш не мора да е вистински „џет лег“, туку последица на седење, сув воздух, недоволен сон и престој во затворен простор во погрешно време.
