На прв поглед изгледа како уште една „чудо-култура“ од интернет. Мали црвени бобинки, неколку реда насад, приказна за здрава храна и бројка што веднаш боде очи: до 60.000 евра заработка. Но кај гоџи бобинките работата не е баш толку едноставна. Пари може да има. И тоа сериозни. Ама само ако производителот не влезе во приказната како во лотарија.
Гоџи бобинките последниве години се споменуваат како интересна можност за земјоделци што сакаат да излезат од класичните култури. Не е пченица, не е пипер, не е домат што мора веднаш да се продаде на камионџија или откупувач. Ова е производ што оди во продавници за здрава храна, чаеви, додатоци во исхраната, сушени мешавини, сокови, козметика, па дури и во слаткарството.
„Кај гоџи бобинките не се заработува само од родот, туку од начинот на кој ќе се спакува и продаде“, велат агрономи кои работат со алтернативни земјоделски култури.
Според проценките на познавачи на пазарот, еден добро поставен насад може да донесе високи приходи, но бројката од 60.000 евра е можна само во најдобро сценарио: поголема површина, добар принос, сушење, пакување, директен пласман и стабилен купувач. Ако производителот го продава плодот како суровина, заработката е многу пониска.
И тука многумина се сопнуваат.
Земјоделството одамна не е само да засадиш, да наводниш и да чекаш род. Гоџи бара работа. Рачна берба, внимателно сушење, сортирање, пакување, контрола на квалитет. Бобинките се ситни, чувствителни и не трпат грубо ракување. Една лоша берба, малку влага при сушење или слаб пласман, и математиката веднаш паѓа.
„На хартија секоја култура изгледа исплатлива. Во пракса, најскапо е она што не можеш да го продадеш“, предупредуваат економисти.
Предноста е што гоџи може да се вклопи во помали земјоделски стопанства. Не бара огромни површини како житните култури, а вредноста на килограм е повисока од многу традиционални производи. Дополнителен плус е што може да се преработува. Сушен плод, чајни мешавини, сирупи, природни додатоци, мали пакувања за маркети. Тука веќе не се продава само бобинка, туку производ.
Но има и друга страна. Насадот не носи полн приход веднаш. Потребни се неколку години за растението да влезе во посериозен род. Во меѓувреме има трошоци: садници, подготовка на почва, систем за наводнување, заштита, работна рака, сушара, амбалажа, декларации, анализа на производот. Кој мисли дека ќе фрли неколку садници и догодина ќе брои евра, подобро да не почнува.
Познавачите велат дека најпаметно е да се тргне постепено. Прво пробен насад. Да се види како се однесува растението на конкретната почва, колку работна рака бара, дали има болести, како оди сушењето и, најважно, кој ќе купува.
„Пласманот мора да се бара пред садењето, не по бербата“, велат агрономите.
За Македонија, гоџи може да биде интересна приказна затоа што има сончеви подрачја, земјоделско искуство и сè поголем интерес за производи што се продаваат како здрава храна. Но тоа не значи дека секој плац автоматски станува мал рудник за пари. Пазарот е тесен, купувачите бараат квалитет, а конкуренцијата од увозен сушен плод е силна.
Затоа вистинското прашање не е дали гоџи бобинките можат да донесат пари. Можат.
Прашањето е дали производителот ќе ги продаде како евтина суровина или како готов производ со приказна, пакување и сигурен купувач. Тука се прави разликата меѓу убава идеја и вистински бизнис.
Б.З.М.
