Најлесната семејна мерка за штедење струја е и најпознатата: „Гаси го светлото!“ Се слуша по ходници, во дневни соби, во детски соби, во канцеларии. Некој станал од маса, си заминал во друга просторија, а зад него останала сијалица да гори како да чека некого. И тогаш следи истата реченица. Малку нервозно, малку домаќински.
Но прашањето е едноставно: колку навистина се штеди?
Одговорот не е спектакуларен, ама не е ни за потценување. Се штеди, секако. Само што кај модерните ЛЕД сијалици таа заштеда е далеку помала од онаа што луѓето ја паметат од времето на старите сијалици, кои трошеа многу повеќе струја и грееја речиси како мало грејно тело.
Енергетичарите објаснуваат дека една ЛЕД сијалица од 10 вати, ако гори цел час, троши околу 0,01 киловат час. Во пари, тоа е речиси незабележливо на една сметка. Ако таква сијалица остане вклучена неколку часа навечер, трошокот нема да го преврти домашниот буџет. Но ако во домот постојано горат пет, шест или десет светла без потреба, секоја вечер, секој месец, тогаш веќе не зборуваме само за ситница.
„Не е исто една заборавена сијалица и цел стан осветлен без потреба. Кај едната штетата е симболична, кај другото станува навика што се плаќа“, велат познавачи на енергетиката.
Економистите гледаат на ова малку поинаку. Според нив, гасењето светло не е мерка што ќе донесе голема месечна заштеда сама по себе, но е добар почеток за дисциплина во потрошувачката. Или поедноставно кажано: ако не внимаваме на малите работи, обично не внимаваме ни на големите.
„Сметката за струја најмногу ја полнат бојлерот, греењето, климата, шпоретот, машината за сушење, па потоа доаѓа осветлувањето. Но тоа не значи дека светлото треба да се остава запалено без причина“, велат економисти кои се занимаваат со трошоци на домаќинствата.
Тука е и разликата меѓу старите и новите сијалици. Стара сијалица од 60 вати троши шест пати повеќе од ЛЕД сијалица од 10 вати. Ако таква стара сијалица гори секоја вечер по пет часа, трошокот веќе станува видлив. Не огромен, но доволен за да се почувствува ако ги има повеќе низ домот. Затоа замената на старите сијалици со ЛЕД осветлување носи поголема заштеда отколку панично гасење на една мала сијалица што горела десет минути.
Во многу домови проблемот не е само струјата, туку навиката. Светло во бања, светло во ходник, светло во кујна, телевизор вклучен „за да има звук“, полнач оставен во штекер, бојлер што работи цел ден. Па кога ќе стигне сметката, сите се чудат. А таа, нормално, не доаѓа од една сијалица.
„Најголема грешка е кога луѓето мислат дека една мерка ќе ги спаси. Не функционира така. Заштедата доаѓа од повеќе мали корекции, повторувани секој ден“, велат енергетски консултанти.
Тоа значи дека гасењето светло има смисла, но не треба да се претставува како чудо. Ако во собата нема никој, светлото треба да се изгаси. Просто е. Не затоа што од тие неколку минути ќе се збогатиме, туку затоа што нема причина струјата да се троши залудно.
Поголемата заштеда, сепак, е на друго место. Бојлерот да не работи без потреба. Клима-уредот да не лади на 18 степени среде лето. Машината за перење да се пушта кога е полна. Старите апарати да се заменат кога ќе стане јасно дека трошат повеќе отколку што вредат. Тука се гледаат парите.
Гасењето светло е мал потег. Не ја менува сметката драматично. Но кажува нешто за односот кон парите. Кој дома остава сè да гори, обично плаќа повеќе отколку што мора. А кој внимава, барем знае дека не фрла пари во празна соба.
Б.З.М.
