Вредноста на биткоинот во последниот месец падна под важното психолошко ниво од 60.000 долари, што повторно ги вознемири инвеститорите и ја отвори дилемата дали најголемата криптовалута во светот влегува во подолг период на пад и корекција на пазарот. Овој пат притисокот не доаѓаше од една насока, туку беше резултат на неколку фактори: геополитички кризи, повлекување на институционални пари, промени во очекувањата во однос на каматните стапки и видливо слабеење на довербата кај учесниците на пазарот.
По рекордната 2025 година, во која биткоинот достигна рекордно високо ниво од повеќе од 126.000 долари, 2026 година доживеа силен пресврт. Пазарните аналитичари проценуваат дека од почетокот на годината неговата вредност паднала за повеќе од 30 проценти, додека вкупната капитализација на крипто пазарот се намалила за повеќе од две илјади милијарди долари.
Големите играчи ја намалуваат изложеноста
Еден од најважните сигнали за пазарот беше силниот одлив на пари од американските спот биткоин ETF. Само во јуни беа повлечени повеќе од четири милијарди долари од фондовите што ја следат цената на Биткоинот, што е најдолгиот период на континуирани одливи од нивното лансирање.
Дополнителна нервоза предизвика одлуката на компанијата Strategy, порано MicroStrategy, која се смета за најголем корпоративен сопственик на Биткоин во светот. Компанијата, за прв пат по многу години, продаде дел од своите резерви на Биткоин со цел да ја зајакне ликвидноста и да ги подмири обврските кон инвеститорите. Таквиот потег беше поздравен од пазарот како предупредување дека дури и најизложените институционални актери повеќе не се подготвени безусловно да чуваат крипто средства.
Високите каматни стапки го намалуваат апетитот за ризик
Падот на Биткоинот е силно под влијание на политиката на Федералните резерви на САД. На почетокот на годината, инвеститорите очекуваа повеќе намалувања на каматните стапки во текот на 2026 година, но постојаните инфлаторни притисоци и релативно силните економски податоци од САД ги променија тие очекувања. Бидејќи каматните стапки остануваат високи подолго отколку што се сметаше претходно, капиталот сè повеќе се повлекува од поризични средства, а криптовалутите се меѓу првите што се погодени.
Аналитичарите укажуваат дека Биткоинот се однесува сè помалку како независна алтернатива на традиционалниот финансиски систем, а сè повеќе како технолошка актива со висок ризик. Зголемувањето на приносите на американските државни обврзници и зајакнувањето на доларот дополнително го намалуваат интересот за дигитални средства, бидејќи инвеститорите во таква средина избираат побезбедни и попредвидливи инструменти.
Геополитиката не им помогна на криптовалутите
Нов притисок врз пазарот дојде и од Блискиот Исток. Тензиите меѓу Иран и неговите регионални противници ги зголемија цените на енергијата и ја зголемија претпазливоста на инвеститорите, кои се свртеа кон побезбедни форми на инвестирање, како што се златото и американските државни обврзници.
Ова дополнително го ослабува аргументот дека Биткоинот може да биде дигитално „безбедно засолниште“ во време на криза. Некои инвеститори претходно тврдеа дека криптовалутите би можеле да послужат како заштита од политички и геополитички превирања, но случувањата од јуни 2026 година покажаа поинаква слика. Наместо да добива на вредност во услови на неизвесност, Биткоинот го следеше моделот на ризичните активи и продолжи да слабее.
Кога нивото од 60.000 долари беше пробиено на почетокот на јуни, притисокот за продажба дополнително се засили на пазарот на деривати. Активиран е бран на присилно затворање на позиции, а според проценките, позиции вредни повеќе од три милијарди долари биле ликвидирани за само 48 часа.
Ваквите шокови не се ретки на крипто пазарот, но нивниот ефект овој пат бил посилен бидејќи голем број инвеститори биле позиционирани за понатамошен раст. Многумина очекувале биковскиот тренд од 2025 година да продолжи, па затоа ненадејниот пад на цената започнал верижна реакција и дополнително ги продлабочил загубите.
Нова крипто зима или привремена корекција?
Нема консензус меѓу аналитичарите за тоа што следи. Песимистичкото сценарио претпоставува дека Федералните резерви ќе продолжат да ги одржуваат каматните стапки високи и дека одливот на капитал од ETF фондовите ќе продолжи. Во таков исход, некои експерти веруваат дека Биткоинот би можел да ја тестира зоната помеѓу 50.000 и 55.000 долари.
Оптимистите, сепак, нè потсетуваат дека големите падови биле составен дел од циклусот на Биткоинот и претходно. Според нив, подлабоките корекции честопати служеле за чистење на пазарот од прекумерни шпекулации, прекумерен левериџ и краткорочни инвеститори, проследени со нови циклуси на раст.
Засега, сепак, пораката на пазарот е јасна: периодот на речиси континуиран раст на криптовалутите е завршен. Биткоинот сè повеќе се однесува како класична ризична финансиска актива, чувствителна на каматните стапки, геополитичките превирања, движењето на доларот и расположението на големите инвеститори. Наместо наратив за актив отпорен на криза, пазарот сè повеќе покажува дека дури и најпознатата криптовалута се движи во согласност со истите притисоци што го обликуваат остатокот од глобалните финансии.
