Пчелите не знаат за викенд, празник и лошо расположение. Кој сака заработка од мед, мора прво да стане навреме, да облече заштитно одело и да влезе меѓу кошниците. На хартија, пресметката изгледа привлечна: со 100 кошници, во добра година, заработката може да стигне и до 10.000 евра. Но пчеларите веднаш ќе ви кажат, тоа не се пари што паѓаат од небо. Тоа се пари што се вадат со работа, знаење и многу трпение.
Познавачите на оваа гранка велат дека пчеларството во Македонија може да биде сериозен дополнителен, а за некого и главен извор на приход. Особено ако се работи организирано, со добар пчеларник, здрава пчела и сигурен пласман.
„Со 100 кошници веќе не зборуваме за хоби, туку за мал семеен бизнис. Тоа бара време, опрема, транспорт и човек што знае што прави“, велат пчелари кои со години се занимаваат со производство на мед.
Пресметката најчесто почнува од приносот. Во просечна сезона, една кошница може да даде од 15 до 25 килограми мед, а во подобри години и повеќе. Ако пчеларот има 100 кошници, тоа значи дека може да добие околу 1.500 до 2.500 килограми мед. Кога медот се продава директно, од дома, на пазари, преку познаници или преку редовни купувачи, цената е далеку подобра отколку кога се дава на големо.
Тука се прави разликата.
„Ако медот се продаде како суровина, заработката е помала. Ако пчеларот сам го пакува, има етикета, доверба кај купувачите и редовен пласман, тогаш бројките се сосема поинакви“, објаснуваат економисти кои ги следат малите земјоделски бизниси.
Сепак, бруто приходот не е исто што и чиста заработка. Пчеларот има трошоци за кошници, рамки, восок, шеќер за прихрана кога е потребно, лекување на пчелите, гориво, амбалажа, тегли, капачиња, етикети и опрема. Има и години кога временските услови ќе ја изедат добивката. Дожд во погрешен период, суша, слаб багрем, болести кај пчелите, па цела сезона може да биде далеку послаба од очекуваното.
Затоа поискусните не сакаат големи ветувања.
„Кој мисли дека ќе купи 100 кошници и следната година ќе земе 10.000 евра, подобро нека не влегува во ова. Прво се учи со помал број кошници. Пчелата не простува незнаење“, велат познавачите.
Пчеларството има и уште една предност. Не се заработува само од мед. Некои пчелари продаваат прополис, полен, восок, матичен млеч, роеви, па дури и матици. Кога сето тоа ќе се спои, приходот може значително да порасне. Но и тука важи истото правило: квалитетот мора да биде стабилен, а купувачот да има доверба.
Економистите велат дека пчеларството е една од оние гранки каде што мал производител може да преживее ако не зависи само од откупувачите.
„Најголема вредност има директната продажба. Купувачот сака да знае од кого купува мед. Ако еднаш стекне доверба, се враќа секоја година“, велат тие.
Почетната инвестиција не е мала. За 100 кошници треба сериозна подготовка, простор, опрема и знаење. Но многумина почнуваат со 10, 20 или 30 кошници, па постепено го шират пчеларникот. Така се намалува ризикот, а човек учи на сопствени грешки без да изгуби премногу пари.
Има и физичка работа. Кошниците треба да се прегледуваат, да се селат ако се работи со подвижно пчеларење, да се вади мед, да се складира, да се пакува и да се продава. Не е работа само да стојат кошниците на ливада.
Но за оние што ќе го погодат ритамот, пчеларството може да биде пристоен бизнис. Не брза заработка. Не лесни пари. Туку работа што бара присуство цела година, а враќа најмногу кога природата, знаењето и пазарот ќе се поклопат.
Тогаш 100 кошници навистина можат да донесат сериозен приход. Ама прво треба да се преживеат пчелите, сезоната и сопственото неискуство.
Б.З.М.
