Инвестициите во вештачка интелигенција сè повеќе стануваат финансиски ризик, предупреди Банката за меѓународни порамнувања (BIS), институција која често се нарекува банка на централните банки.
BIS соопшти дека прекумерните инвестиции во нови AI дата центри, сложените финансиски аранжмани и помалку видливите врски меѓу технолошките гиганти, небанкарските заемодаватели и градителите на инфраструктура би можеле да го зголемат ризикот од нарушувања слични на глобалната финансиска криза од 2008 година.
Извештајот предупредува дека финансиската стабилност би можела да биде загрозена ако пукне меурот на вештачката интелигенција. Ако големите купувачи на технологија ги забават или запрат агресивните капитални инвестиции, бројни должници во синџирот на снабдување би можеле да се соочат со проблеми со надоместувањето на изгубените приходи и отплатата на долгот.
„Непроѕирноста на финансирањето за AI секторот дополнително ги зголемува овие ранливости“, соопшти BIS.
Пабло Ернандез де Кос, генерален директор на BIS, рече дека останува отворено прашање дали AI бумот ќе донесе пошироки придобивки за економијата. Тој предупреди дека пресвртот во сегашниот оптимизам околу вештачката интелигенција би можел да има сериозни макроекономски последици.
„Еден ризик е дека големите инвестиции во инфраструктурата за вештачка интелигенција стануваат прекумерни, бидејќи секоја компанија се обидува да ги надмине конкурентите и да освои пазарен удел“, рече Хернандез де Кос.
Доколку вештачката интелигенција не ги исполни очекувањата, таквото сценарио би можело да го доведе инвестицискиот бум до ненадејно запирање и да предизвика пошироки последици за економијата.
Предупредувањето на BIS е едно од најстрогите досега кога станува збор за ризиците зад растот на секторот за вештачка интелигенција. Банката на Англија претходно предупреди дека цените на акциите се растегнати на нивоа невидени од финансиската криза, додека Меѓународниот монетарен фонд ги спореди проценките поврзани со вештачката интелигенција со претерувањата од ерата на дот-ком балонот.
Големите технолошки компании и играчите со вештачката интелигенција сè повеќе се потпираат на сложени модели на финансирање. Тимовите што развиваат AI модели често добиваат заеми од производителите на чипови за да купат свои чипови. Ваквите кружни аранжмани можат да го поттикнат растот на краток рок, но да го зголемат ризикот ако побарувачката се покаже дека е послаба од очекуваното.
Приватните кредитни фондови, т.е. дел од таканаречениот банкарски сектор во сенка, исто така силно влегоа во финансирањето на центрите за податоци за вештачка интелигенција. Станува збор за финансирање во кое компаниите позајмуваат од фондови и куќи за приватен капитал, наместо од традиционални банки.
Тој сектор брзо растеше во последниве години, бидејќи регулаторите ги заострија правилата за традиционалните банки. Сепак, BIS предупредува дека знаците на стрес се веќе видливи. Некои од приватните кредитни фондови се соочуваат со големи барања за повлекување пари, а некои мораа да ги ограничат плаќањата кон инвеститорите.
BIS вели дека глобалната економија досега ги издржала американските тарифи, војната со Иран и други геополитички шокови, поддржани од силниот раст на технолошките акции. Во исто време, сепак, опасностите поврзани со инфлацијата и шпекулативните инвестиции во вештачка интелигенција растат.
Извештајот го споредува бранот инвестиции во вештачка интелигенција со претходните епизоди на прекумерно инвестирање, вклучувајќи го бумот на дот-ком, британската железничка манија во 19 век и „Бурните дваесетти“ пред Големата депресија.
Според BIS, обемот и брзината на тековните инвестиции во инфраструктурата за вештачка интелигенција, заедно со очекувањата за голем скок на продуктивноста, потсетуваат на тие историски примери и укажуваат на можни ризици од краткорочен пад.
Пазарите веќе покажуваат знаци на нервоза. Акциите поврзани со бумот на вештачката интелигенција во САД и Азија силно се нишаат во последните денови, додека глобалните технолошки акции паднаа откако Apple објави зголемување на цените поради повисоките трошоци за чипови.
Притисокот е видлив и во Азија. Јужнокорејскиот берзански индекс, силно поврзан со компаниите од секторот за чипови за вештачка интелигенција, регистрираше дневни нишања од повеќе од десет проценти.
BIS, исто така, предупредува дека тесните грла во изградбата на центри за податоци или недостатокот на чипови би можеле да го загрозат продолжувањето на AI бумот. Некои компании за вештачка интелигенција веќе го ограничуваат пристапот до нивните најнапредни алатки во периоди на врвна побарувачка бидејќи немаат доволно компјутерски капацитет.
Во позадина, се отвора и поширокото прашање за издржливоста на јавните финансии. BIS предупредува дека многу земји, со речиси рекордни нивоа на јавен долг, не ги консолидирале доволно своите буџети во периоди на економски раст. Наместо тоа, тие продолжиле да трошат над своите можности, што ги прави поранливи ако се случи нов финансиски шок.
Пораката од централните банкари не е дека вештачката интелигенција нужно ќе предизвика криза, туку дека околу неа се создава сè посложен финансиски екосистем. Доколку очекуваните приходи, продуктивноста и побарувачката за услуги за вештачка интелигенција не го оправдуваат нивото на инвестиции, ризикот нема да остане само во технолошкиот сектор.
Тој би можел да се прелее на кредитните пазари, фондовите, добавувачите на опрема, градителите на центри за податоци и инвеститорите кои го гледаат бумот на вештачката интелигенција во последниве години како речиси сигурен облог.
