Македонската економија повторно испраќа сигнал кој економистите го следат со внимание. Потрошувачката останува релативно стабилна, но увозот продолжува да расте побрзо од извозот. На прв поглед тоа изгледа како обична статистика, но зад бројките се крие прашање што директно влијае врз животниот стандард, домашното производство и идниот економски раст.
Според последните податоци на Државниот завод за статистика, во текот на 2025 година Македонија извезла стоки во вредност од 493,2 милијарди денари, додека увозот достигнал 711,1 милијарди денари. Тоа значи дека трговскиот дефицит надминал 217 милијарди денари, односно повеќе од 3,5 милијарди евра. Во споредба со претходната година, увозот пораснал за 4,46%, додека извозот се зголемил за 3,01%, што покажува дека разликата меѓу она што го купуваме и она што го продаваме продолжува да се продлабочува.
Истата тенденција продолжува и годинава. Во првите четири месеци од 2026 година трговскиот дефицит достигнал околу 72 милијарди денари, односно приближно 1,17 милијарди евра, што претставува дополнително зголемување во однос на истиот период лани.
Практично, тоа значи дека секој ден сè поголем дел од парите што ги трошат граѓаните завршуваат кај производители надвор од Македонија. Од храната и белата техника, до автомобилите, облеката и индустриските суровини, домашната економија останува силно зависна од увозот.
Економистите предупредуваат дека самиот дефицит не е невообичаен за мала и отворена економија како македонската. Проблемот е кога увозот расте побрзо од производството и кога домашните компании не успеваат да ја зголемат својата конкурентност. Во таква ситуација, растот на потрошувачката не значи автоматски и раст на домашната економија, бидејќи значителен дел од вредноста се создава во други држави.
Дополнителен предизвик претставува недостигот на работна сила, растот на платите и повисоките трошоци за енергија, што ги прави македонските производители помалку конкурентни на странските пазари. Истовремено, компаниите што извезуваат се соочуваат и со забавена побарувачка во дел од европските економии, особено во автомобилската индустрија, која е меѓу најзначајните извозни сектори на земјата.
Прашањето не е дали Македонија треба да увезува. Тоа е нормално за секоја современа економија. Прашањето е дали домашното производство ќе успее да создава доволно нова вредност за да го намалува јазот меѓу увозот и извозот. Одговорот на тоа прашање ќе одреди колку ќе биде отпорна македонската економија во годините што доаѓаат.
С.Б.
