Картичката стои во паричник. Паричникот е во торба. Торбата е на рамо. Човек мисли дека е безбеден, затоа што ништо не му е украдено од џеб. А потоа стигнува порака од банка: извршена е трансакција.
Токму тоа најмногу ги плаши граѓаните кај бесконтактните картички. Не класична кражба, не изгубен паричник, не украден пин-код. Туку сценарио во кое некој се приближува во автобус, на пазар, во трговски центар или во ред пред каса и преку уред се обидува да наплати мал износ од картичка што воопшто не е извадена од торба.
Банкарски експерти велат дека ваков ризик постои, но предупредуваат дека не треба да се претвора во паника.
„Не е точно дека секој со телефон може да ви ја испразни сметката додека поминува покрај вас. Но, точно е дека бесконтактните картички бараат поголемо внимание од граѓаните, особено ако се движат низ гужви и често плаќаат без пин“, објаснуваат познавачи на платежниот систем.
Бесконтактното плаќање е направено за брзина. Картичката се доближува до терминал, се чита сигналот и плаќањето поминува за секунда. Кај помали суми најчесто не се бара внесување пин. Токму во таа удобност се крие и слабата точка. Кога нема дополнителна проверка, измамниците бараат простор за ситни, брзи и тешко забележливи трансакции.
Експерти за сајбер-безбедност посочуваат дека кражбата не е толку едноставна како што се прикажува во видеа на социјалните мрежи. За да се изведе, измамникот мора да има уред што функционира како платежен терминал или специјално приспособена опрема, мора да биде многу блиску до картичката и мора трансакцијата некако да помине низ платежниот систем. Тоа остава траги.
„Најчестиот проблем не е филмското сценарио со човек што шета со апарат во рака, туку невниманието на корисниците. Луѓето не ги читаат пораките од банка, не ги проверуваат изводите и реагираат дури кога ќе видат повеќе сомнителни наплати“, велат банкарски аналитичари.
Според нив, најголема заштита е навиката. Вклучени известувања за секоја трансакција. Ограничување на дневниот лимит. Посебна картичка за интернет и мали плаќања. Чување на картичката во внатрешен џеб или во паричник со заштита од бесконтактно читање. И најважно, веднаш јавување во банка ако се појави непозната наплата.
Многу граѓани грешат и кога сите картички ги држат на едно место. Во еден паричник има дебитна, кредитна, службена картичка, лична карта, па понекогаш и ливче со пин. Тоа веќе не е невнимание, туку подарок за крадец.
Економистите велат дека растот на дигиталните плаќања носи и нова култура на финансиска дисциплина. Парите веќе не се гледаат како банкноти во џеб, па луѓето полесно пропуштаат ситни одливи. Денес 200 денари, утре 300, задутре уште една мала наплата. На крајот, сумата веќе не е мала.
„Картичката не треба да се доживува како опасност, туку како алатка што мора да се користи внимателно. Како што човек не остава отворен паричник на маса, така не треба ни да ја остави сметката без контрола“, велат финансиски познавачи.
Банките најчесто имаат механизми за блокирање сомнителни трансакции, а корисникот може да пријави неовластено плаќање. Но, времето е важно. Колку побрзо се реагира, толку поголеми се шансите штетата да се ограничи.
Затоа советот е едноставен. Не паничете, ама не спијте. Проверувајте ги пораките од банка, не ги игнорирајте малите износи и не ја носете картичката како да е обично парче пластика. Таа е директна врата до вашите пари.
А во гужва, особено кога некој чудно се лепи до вас, понекогаш вреди само да ја поместите торбата напред. Мал потег. А може да ви спаси пари.
Б.З.М.
