Постои една фраза што може да се слушне во речиси секоја компанија во Македонија. Не е дел од бизнис план, ниту дел од стратегија и не ја пишува во ниту еден прирачник за човечки ресурси, но некако опстанува со години.
„Викај ура“
Без разлика дали човек работи во банка, осигурување, маркет, фабрика, државна институција, кол центар или ИТ компанија, големи се шансите дека барем еднаш ја изговорил или ја слушнал таа реченица.
Ќе сретнеш пријател на кафе и ќе го прашаш „Како е на работа?“, добиваш одговор „Викај ура“
Ќе се видиш со поранешен колега. Ќе го прашаш „Како е?“, добиваш одговор „Тераме, Викај ура.“
Ќе прашаш сосед што не си го видел подолго време „Како оди?“, добиваш одговор „Добро е, Викај ура.“
Интересно е што таа реченица не значи ниту добро, ниту лошо. Тоа е некоја посебна македонска категорија, односно значи дека има проблеми, ама не се катастрофални. Значи дека човекот е уморен, ама не се откажува. Значи дека има работи што го нервираат, ама не гледа причина да зборува за нив подолго од две минути. Значи дека продолжува понатаму.
Во земја каде што луѓето со години живеат меѓу економски кризи, политички турбуленции, инфлација, растечки трошоци и неизвесност, „Викај ура“ стана начин на преживување.
Не затоа што луѓето се среќни, туку затоа што се навикнати.
Парадоксот е што денес многу луѓе работат во подобри услови отколку пред десет години. Канцелариите се подобри, технологијата е подобра, платите во голем број индустрии се повисоки, постојат бенефиции што порано никој не ги ни спомнуваше. Но чувството на задоволство не расте со исто темпо.
Причината можеби не е во платата. Можеби е во тоа што денешниот работен ден никогаш не завршува.
Порано работата остануваше во канцеларија, денес продолжува преку телефон.
Преку Viber, преку Teams, преку WhatsApp, преку мејл.
Дури и кога не работиш, некако си достапен. Една порака навечер, еден повик за викенд, еден мејл што „само треба да го погледнеш“. Мали работи кои со текот на времето создаваат чувство дека човек никогаш не е навистина слободен.
Дополнително, во многу компании постои уште еден феномен. Сите се зафатени, сите трчаат, сите имаат состаноци, сите имаат рокови. Но кога ќе прашаш што точно е направено во текот на денот, одговорот не е секогаш толку јасен.
Работата станува сè побрза, но продуктивноста не секогаш расте со истата брзина.
Затоа многу вработени на крајот од денот чувствуваат замор што не можат ни да го објаснат. Не затоа што работеле физички тешка работа, туку затоа што цел ден биле изложени на прекини, информации, барања, пораки и очекувања.
Во таква средина „Викај ура“ станува одбранбен механизам, или начин да се каже „Не е совршено, ама продолжуваме.“
Од друга страна, и менаџерите имаат своја верзија на истиот проблем.
Многумина мислат дека притисокот постои само кај вработените, но реалноста е дека и менаџерите живеат меѓу планови, таргети, извештаи, буџети и очекувања. Па и тие често го користат истиот одговор, само во малку поинаква форма. „Ќе биде.“ „Ќе истуркаме.“ „Ќе го завршиме.“
Во суштина, повторно значи истото – Викај ура.
Можеби затоа оваа реченица толку долго опстојува. Затоа што не е само израз, таа е дел од менталитетот. Одраз на луѓе кои научиле да функционираат и кога условите не се идеални. На луѓе кои секое утро стануваат, одат на работа и покрај сите причини да бидат незадоволни.
Но можеби е време почесто да си поставуваме едно поинакво прашање.
Наместо „Како е на работа?“, можеби треба да прашаме „Што би можело да биде подобро?“.
Затоа што ако сите постојано само велиме „Викај ура“, лесно можеме да заборавиме дека работата не треба само да се издржи, туку треба и да се живее.
А разликата меѓу тие две работи е многу поголема отколку што изгледа.
С.Б.
