Во Македонија има сè повеќе луѓе кои работат, земаат редовна плата, плаќаат придонеси и секој ден одат на работа, а сепак немаат чувство дека живеат подобро од пред неколку години.
Не зборуваат за сиромаштија, не зборуваат ни за преживување, туку зборуваат за нешто друго. За чувството дека работат многу, а стојат во место.
Пред десетина години многумина имаа јасна претстава што значи финансиски напредок. Малку повисока плата, малку повеќе заштеда, можност за одмор, можност за подобар автомобил или за купување стан. Денес таа равенка изгледа многу поинаку.
Платите растат, тоа го покажуваат и официјалните статистики. Но во исто време растат и цените на храната, услугите, кириите, недвижностите, одржувањето на домаќинството и речиси секој трошок што едно семејство го има секој месец.
Затоа многу луѓе велат дека имаат поголема плата од порано, но немаат чувство дека живеат подобро.
Економистите објаснуваат дека ова е еден од најголемите психолошки ефекти на инфлацијата. Кога приходите растат постепено, луѓето брзо се навикнуваат на нив. Но кога трошоците растат насекаде околу нив, чувството е дека секое покачување веднаш исчезнува, особено кај семејствата со кредити.
Пред неколку години многумина земаа станбени кредити со надеж дека со текот на времето ратата ќе стане полесна за плаќање. Наместо тоа, се соочија со повисоки трошоци за живот, повисоки цени и поголем притисок врз домашниот буџет.
Паралелно со тоа растат и очекувањата.
Социјалните мрежи создадоа чувство дека сите патуваат повеќе, возат подобри автомобили, имаат подобри телефони и живеат поудобно. Тоа дополнително го засилува впечатокот дека човек мора постојано да трча само за да остане на истото место.
Во разговорите со граѓаните често се повторува истата реченица: „Не живееме лошо, ама немаме чувство дека напредуваме.“
Тоа можеби најдобро ја опишува состојбата на голем дел од средната класа.
Не станува збор за луѓе кои немаат приходи. Напротив, станува збор за луѓе кои работат, заработуваат и плаќаат сè што треба да платат. Но по сите сметки, кредити, обврски и секојдневни трошоци останува премалку простор за нешто повеќе.
А токму тоа „нешто повеќе“ порано било мерката за напредок.
Да можеш да заштедиш. Да можеш да инвестираш. Да можеш да планираш.
Кога најголемиот дел од енергијата оди за покривање на тековните трошоци, чувството на финансиски напредок станува сè потешко достижно.
Затоа денес многумина не прашуваат колкава е платата, туку прашуваат колку од неа останува.
С.Б.
