Економијата на еврозоната се соочува со нови предизвици поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и последователното зголемување на цената на енергетските суровини, соопшти Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) во својата конечна оценка на општите политики на земјите од еврозоната.
Фондот забележа дека новите шокови се надредени на веќе постоечките структурни проблеми како што се стареењето на населението, слабиот раст на продуктивноста и ограничените перспективи за економски раст.
Според ММФ, војната на Блискиот Исток ќе доведе до значаен, иако привремен, негативен шок за снабдувањето, ќе ја ослабне довербата на бизнисите и потрошувачите и ќе ги заостри финансиските услови. Се очекува ова да има привремено влијание врз инфлацијата и економската активност.
Ажурираните проекции на Фондот, кои ги одразуваат долгорочните нарушувања во снабдувањето со енергија, предвидуваат економски раст во еврозоната да достигне 0,9% во 2026-та година и 1,2% во 2027-ма година. Во исто време, се очекува инфлацијата да се забрза на 2,8% во 2026-та година и 2,3% во 2027-ма година.
Овие проценки се помалку поволни од проекциите направени пред почетокот на конфликтот и одразуваат поупорни тензии во снабдувањето со енергија.
Според Фондот, ризиците остануваат во опаѓање за понизок раст и повисока инфлација. Подолгата енергетска криза би можела дополнително да ги зголеми инфлациските притисоци и да ги зголеми очекувањата за инфлација. Главните ризици вклучуваат можна понатамошна ескалација на конфликтите во Украина и Блискиот Исток.
ММФ, исто така, предупредува на ризици за финансиската стабилност поврзани со превирањата на финансиските пазари и евентуално зголемениот стрес врз задолжените небанкарски финансиски институции, што би можело да се прелее во банкарскиот сектор и главните пазари на финансирање.
Според Фондот, непосреден приоритет за креаторите на политиките е да го ограничат влијанието на тековниот шок и да ги одржат стабилните очекувања за инфлација, додека продолжуваат со структурните реформи за подобрување на отпорноста и потенцијалот за раст.
ММФ нагласува дека примарната цел на монетарната политика треба да биде одржување на инфлациските очекувања околу целта од 2 проценти. Порестриктивни политики може да бидат неопходни ако инфлацијата остане висока или очекувањата се влошат.
Институцијата не препорачува фискална поддршка од голем обем, туку привремени и насочени мерки за ранливите групи. Во исто време, треба да се избегнуваат енергетски субвенции ако не се насочени.
Фондот предупредува дека прекумерната фискална поддршка може да ги ослаби ценовните сигнали и да го зголеми притисокот врз централните банки.
Енергетска политика и транзиција
Проценката посветува посебно внимание на енергетската политика. ММФ ја повикува Европската Унија да го забрза преминот кон обновливи извори на енергија, да ја продлабочи интеграцијата на енергетските пазари и да обезбеди предвидлива регулаторна средина за инвестиции.
Фондот предупредува дека слабеењето на европската шема за тргување со емисии би го забавило зелениот премин и би ја зголемило зависноста од увезените фосилни горива. Според експертите, потребна е посеопфатна европска стратегија за енергетска безбедност и забрзување на инвестициите во обновливи извори на енергија.
Во однос на јавните финансии, ММФ смета дека среднорочната буџетска консолидација останува неопходна. На ниво на еврозоната, со исклучок на Германија, каде што трошоците за инфраструктура се зголемуваат, се препорачува подобрување на структурниот примарен биланс за околу 3 процентни поени од БДП помеѓу 2025-та и 2031-ва година.
Структурни реформи и единствениот пазар
Фондот, исто така, ја нагласува важноста на структурните реформи и подлабоката економска интеграција во ЕУ. Се проценува дека поцелосен единствен пазар и напредок во Унијата за штедење и инвестиции би можеле да го зголемат БДП на ЕУ за околу 3 проценти на долг рок.
Според ММФ, поинтегрираните пазари на капитал и поголемата употреба на паневропски финансиски инструменти би ја подобриле распределбата на ризикот меѓу земјите од еврозоната и би ја зајакнале отпорноста на економијата на идните кризи.
Реформите на ниво на ЕУ и комплементарните национални политики се неопходни за зајакнување на отпорноста и растот, вклучително и намалување на ранливостите на глобалните енергетски пазари и продлабочување на единствениот пазар.
