Кон крајот на април, индиската компанија „Sun Pharmaceuticals“ се согласи да плати 11,75 милијарди долари за да ја купи компанијата за здравје на жените и биосимилари „Organon & Co“, која котира на берзата во Њујорк, објави „BBC“.
Тоа беше најголемоата странска аквизиција од страна на индиска компанија за речиси 20 години и следеше по серија големи меѓународни зделки од страна на индиски компании во последните месеци.
Тие вклучуваа аквизиција на производителот на автомобили „Iveco“ со седиште во Торино од страна на „Tata Motors“ за 4,4 милијарди долари, купување на компанијата за вештачка интелигенција „Encora“ со седиште во Силиконската долина од страна на ИТ компанијата „Coforge“ за 2,35 милијарди долари и аквизиција на 23% од акциите во глобалниот осигурителен гигант „Allianz“ од страна на „Bajaj Group“ во 2025-та година.
Податоците од консултантската компанија „Grant Thornton“ покажуваат дека 162 индиски компании инвестирале повеќе од 18 милијарди долари во странски аквизиции во 2025-та година, што е зголемување од 34% во однос на претходната година.
„Можеме да го преминеме прагот од 15 милијарди долари во однос на вредноста на зделките само во првата половина од оваа година“, изјави за „ВВС“, Сумет Аброл, партнер и раководител на „Grant Thornton“ за земјата.
За многумина, новиот бран на странски аквизиции во Индија буди сеќавања на глобалната куповна треска предводена од компании како Тата Груп пред една деценија, кога се обложуваше на трофејни средства како Јагуар Ленд Ровер и Корус Стил.
Но, голем број аналитичари за „ВВС“ велат дека мотивите овој пат се малку поинакви. Индиските компании ги гледаат западните средства не само како симболи на глобална амбиција, туку сè повеќе од стратешки и оперативни причини.
Пошироката економска средина, исто така, значително се промени од почетокот на 21 век. Во претходниот бум на аквизиции, Индија уживаше во процут на берзата. Денес, земјата се бори со брз одлив на странски портфолио инвеститори, нагло забавување на нето странските директни инвестиции и постојано слаби инвестиции во приватниот сектор и покрај даночните олеснувања и субвенциите поврзани со производството што ги нуди владата.
„Корпоративните профити (на 500-те најголеми компании во Индија по Ковид) пораснаа за 30,8% на годишно ниво. Но, целокупното формирање капитал во приватниот сектор беше разочарувачко“, изјави неодамна на конференција главниот економски советник на Индија, В. Ананта Нагесваран.
Експертите велат дека брзата експанзија во странство, и покрај постојаните повици на владата за повеќе инвестиции во Индија, одразува и растечко незадоволство од локалната деловна средина и подобри можности за диверзификација и градење капацитети во странство.
„Многу индиски пари одат во странство. Дури и меѓу компаниите што ги поседуваме во нашето портфолио, многумина отвораат фабрики во САД и на други места каде што индустриското земјиште е речиси бесплатно, а пристапот до обртен капитал е многу полесен отколку овде“, изјави Саураб Мукерџеа од „Марселус Инвестмент Менаџерс“ за „ВВС“.
И трендот не е само за големите компании.
Додека договорот со „Sun Pharma“ или одобрувањето од страна на тајкунот Мукеш Амбани за проект за рафинерија за нафта вреден 300 милијарди долари во Браунсвил, објавен од претседателот Доналд Трамп, но не е јавно потврден од семејството Амбани, се меѓу најистакнатите примери, Мукерџеа вели дека „десетици помали индиски компании прават слични инвестиции или се стремат кон помали аквизиции“.
„Трендот е воден од посилни биланси на состојба и подобрен пристап до глобално финансирање“, вели Неха Сингх, коосновач на фирмата за анализа на податоци „Tracxn“.
„Индиските компании сè повеќе бараат пристап до пазари, брендови, технологија, можности, експертиза за истражување и развој и за воспоставување дистрибутивни мрежи чие органско градење може да потрае со години“, вели Сингх.
Аквизициите се зголемија бидејќи компаниите се обидуваат да ги заштитат своите синџири на снабдување во свет каде што клучните рути и трговските тарифи се широко вооружени, велат експертите.
Но, успехот во странските аквизиции не е загарантиран. На пример, аквизицијата на „Tata Steel“ на „Corus Steel“ кој се претвори мачна работа со децении, вели Мукерџеа.
Изненадувачкото, додава тој, е што дури и по сите овие години, индиските компании сè уште не можат да платат за овие зделки со акции. Дури и голем договор како „Sun Pharma“ беше склучен целосно во готово, што е финансиски ризично.
Но, ова нема да биде последна таква аквизиција.
Серијата договори за слободна трговија меѓу Индија и Велика Британија, Европа, Австралија и други земји би можеле да го забрзаат трендот и да доведат до „прилив на прекуокеански договори, бидејќи индиските компании инвестираат на Запад за да ги изградат своите бази во наредните години“, вели Мукерџеа.
Покрај тоа, многу корпоративни наследници од следната генерација избираат да живеат и студираат во странство, па затоа е логично што би сакале да ги чуваат своите средства во странски валути, „особено со оглед на тоа што рупијата губи 40% од својата вредност во однос на доларот секоја деценија“, додава тој.
Но, експанзијата во странство веројатно ќе биде придружена со „селективна претпазливост“ во врска со големите домашни инвестиции, вели Синг.
Индија останува во циклус на слаба побарувачка и анемични приватни инвестиции, тренд што се влошува од глобалната енергетска криза и ризиците што вештачката интелигенција базирана на агенти ги претставува за веќе слабиот пазар на трудот.
Неизвесно е дали Индија ќе ја надмине бројката од 18 милијарди долари од минатата година со оглед на сегашната геополитичка клима, вели Аброл од „Grant Thornton“. Но, долгорочниот тренд, велат експертите, е јасен: индиските компании сè повеќе ќе се заштитат од растечката економска неизвесност во третата најголема економија во Азија во време кога владата очајно се обидува да го ограничи одливот на долари и да привлече странски капитал за да го поттикне домашниот мотор на раст.
