Работниот ден од седум часа сè почесто се споменува како можно решение за една стара мака: луѓето се на работа по осум, девет, па и десет часа, а на крајот од денот не секогаш има повеќе завршена работа. Напротив. Заморот, празното седење пред компјутер, долгите паузи, непотребните состаноци и падот на концентрацијата ја јадат продуктивноста тивко, секој ден по малку.
Идејата е едноставна. Ако работникот има пократок, но подобро организиран работен ден, може да заврши исто толку работа, а во некои случаи и повеќе. За фирмите тоа значи помалку трошоци, помалку изгубено време и посконцентриран кадар. За работниците, пак, значи еден час повеќе за семејство, обврски, одмор или едноставно за нормален живот.
Економистите со кои разговаравме велат дека клучното прашање не е дали човек седи осум часа на работното место, туку што реално сработува во тие осум часа.
„Во многу компании продуктивноста не паѓа затоа што луѓето не сакаат да работат, туку затоа што денот е лошо организиран. Ако од осум часа три се трошат на непотребни прекини, состаноци и чекање, тогаш проблемот не е во работникот, туку во системот“, вели економист кој се занимава со пазарот на труд.
Според познавачите, седумчасовниот работен ден не значи автоматски помалку работа. Тој бара подобра организација. Помалку состаноци без јасна цел. Помалку административно вртење во круг. Побрзо носење одлуки. Јасни задачи на почетокот од денот и помалку губење време на „ај ќе видиме“.
Во канцелариските работи ова особено се чувствува. Многу вработени признаваат дека последниот час од работниот ден често е најслаб. Телото е таму, главата веќе не е. Се проверуваат пораки, се одложуваат задачи за утре, се гледа во часовникот. И така, формално се работи, ама реално работата е веќе истрошена.
„Работник кој знае дека има седум часа, а не осум, често работи поконцентрирано. Нема толку простор за развлекување. Но тоа важи само ако менаџментот знае што бара од него. Ако хаосот остане ист, ни шест часа нема да помогнат“, објаснуваат експертите.
За работодавачите, пократкиот работен ден може да донесе и директни заштеди. Помала потрошувачка на струја, греење, ладење, канцелариски ресурси. Во некои сектори и помалку прекувремена работа. Но најголемата добивка, според економистите, не е во сметката за струја, туку во намалениот замор и помалата флуктуација на кадар.
Работниците што не се исцрпени полесно остануваат во фирма. Помалку грешат. Помалку отсуствуваат. Полесно прифаќаат одговорност. А тоа за една компанија често вреди повеќе од еден дополнителен час присуство.
Сепак, ова не е модел што може да се преслика секаде. Во производство, трговија, угостителство, здравство или транспорт, седумчасовниот ден бара многу посериозно планирање. Таму смените се врзани со машини, пациенти, клиенти, возила, термини. Не може само да се скрати денот и да се очекува сè да тече исто.
„Кај дел од секторите пократок работен ден е реален само ако се воведат поинакви смени или ако се вработат дополнителни луѓе. Тогаш прашањето е дали фирмата може финансиски да го издржи тоа. Затоа ова мора да се гледа по дејности, а не како една мерка за сите“, велат познавачи на пазарот на труд.
Во Македонија, каде што голем дел од работниците веќе се жалат на ниски плати, притисок и недостиг на луѓе, ваквата идеја би отворила и друго прашање: дали пократкиот работен ден би значел и иста плата? За синдикатите, тоа е суштината. Ако се работи седум часа за помала плата, тогаш тоа не е подобрување, туку прикриено кратење. Ако платата остане иста, тогаш моделот може да има смисла.
Економистите предупредуваат дека седумчасовниот работен ден не треба да се продава како чудо. Тој не ја решава ниската продуктивност сам по себе. Не ја решава лошата организација, слабите плати, ниту недостигот на работници. Но може да биде добар чекор таму каде што фирмите веќе имаат јасен систем, мерливи задачи и доверба меѓу работодавачот и вработените.
Б.З.М.
