Многу Македонци што заминале во странство со години веруваат дека еден ден ќе добијат пензија во која автоматски ќе се соберат сите години работа.
Но, реалноста е малку поинаква.
Сѐ повеќе луѓе денес имаат работено во две, три, па дури и во четири различни држави. Неколку години во Македонија, потоа работа во Германија, сезонска работа во Хрватска, па нова можност во Австрија или Швајцарија. Кога ќе дојде време за пензија, многумина се прашуваат: Кој ќе ми ја плаќа пензијата и како ќе се пресметува?
Експертите велат дека токму тука почнуваат најголемите заблуди.
Нема една пензија, туку повеќе делови
Кога работник има легално пријавен стаж во повеќе држави, најчесто секоја држава го пресметува и исплаќа својот дел од пензијата.
Тоа значи дека лицето може да прима пензија од Македонија, дополнителен износ од Германија и уште еден дел од Австрија, зависно од тоа каде и колку години работело.
На крајот пензионерот добива повеќе исплати, а не една единствена пензија.
Зошто е важно секоја година да биде евидентирана?
Најголем проблем настанува кога работникот претпоставува дека некој друг ја завршил административната работа.
Во пракса има случаи кога лицето било уверено дека му се плаќале придонеси, а подоцна открива дека дел од периодот воопшто не е евидентиран.
Затоа експертите советуваат редовно да се проверуваат податоците за стажот, без разлика дали лицето работи дома или во странство.
Најризична е работата „пари на рака“
Високата заработка денес не гарантира сигурност утре.
Работниците што примаат пари без формален договор често мислат дека заработуваат повеќе бидејќи немаат одбивања за придонеси. Но, по десет или петнаесет години може да се соочат со сериозен проблем.
Без евидентиран стаж, тие години практично не постојат во пензискиот систем.
„Црните“ пари денес можат да значат многу помала пензија утре.
Што треба да провери секој печалбар?
Познавачите на системот советуваат четири работи:
- Колку години стаж му се евидентирани во Македонија.
- Колку години има во странство.
- Дали сите работодавци ги пријавувале и плаќале придонесите.
- Дали постојат прекини што можат да создадат проблем подоцна.
Колку порано се откријат евентуалните пропусти, толку полесно се решаваат.
Сѐ повеќе Македонци ја планираат пензијата порано
Порано луѓето за пензија размислуваа на неколку години пред пензионирање. Денес ситуацијата е поинаква.
Работниците што живеат и работат во странство сѐ почесто почнуваат да ја проверуваат својата пензиска состојба уште во четириесеттите години. Причината е едноставна, а тоа е дека сакаат навреме да знаат дали нешто недостасува.
Една пропуштена година може да изгледа неважна денес, но по две децении може да направи голема разлика во висината на пензијата.
Староста не ги признава претпоставките
Најголемата грешка е човек да мисли дека сѐ е во ред без да провери.
Пензискиот систем функционира врз основа на податоци, евиденција и документи. Не врз основа на тоа што некој кажал или ветил.
Затоа експертите имаат едноставен совет за сите што работат надвор од Македонија – Проверете што ви е запишано денес, наместо да откривате што недостига кога веќе ќе биде доцна.
Платата се троши за еден месец, стажот останува за цел живот.
Б.С.
Прочитајте и Пари заработуваат надвор, стаж купуваат дома
